السُّجُودِ
« 1 »
يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيماهُمْ فَيُؤْخَذُ بِالنَّواصِي وَ الْأَقْدامِ
« 2 » و ترمذى از ابو سعيد روايت كند كه نبى « 3 » ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرمود « 4 » : « اتّقوا فراسة المؤمن ، فإنّه ينظر بنور اللّه . » « 5 » و بخارى و مسلم از انس روايت كنند كه مصطفى ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرمود : « الدّجّال مكتوب بين عينيه ك ف ر . » « 6 »
و مثال مقيّد كه خيال است نمودار مثال مطلق است و نسبت اوّل بثانى نسبت جداول است به دريا و نسبت روازن به آفتاب . و چون سالك در سلوك بمثال مطلق رسد ، احوال كه مشاهده كند صواب باشد ؛ چه اين عالم مطابق علم حقّ است ، و چون امرى در خيال خود بيند ، گاه صواب باشد و گاه خطا .
و اسباب ديدن صواب توجّه تامّ است بحقّ و بعالم ارواح و عادت به راستى و طهارت از اخلاق ذميمه و اتّصاف باخلاق حميده و اعراض از اغراض « 7 » دنيّه « 8 » و اعراض بدنيّه و صحّت بدن و اعتدال مزاج و قيام بطاعات و عبادات و دوام وضو و ذكر ؛ چه نفس درين احوال بسبب نور و صفا منجذب مىشود بنفوس فلكيّه كه الواح نقوش حوادث سفليّهاند كه لوازم حركات افلاكند ، و چون بيدار شد ، اطّلاع دارد بران نقوش بسبب انطباع آن در خيال . و انبيا و كمّل اوليا را اين حال در يقظه ميسّرست . و اسباب ديدن خطا سوء مزاج دماغ است و اشتغال نفس بشهوات و لذّات حسّيّه و استعمال قوّت متخيّله در تخيّلات فاسده و تصوّرات كاسده « 9 » ؛ چه نفس درين حال چون از ظاهر متوجّه باطن شد ، اين مزخرفات « 10 » متجسّد مىشوند و او را از عالم علوى بازمىدارند و چيزى كه متخيّله تخيّل كرده بعينه مىبيند « 11 » .
و آنچه در علم حقّ است در وقت نزول بهر عالمى مدّتى مكث مىكند . و كسى كه
هامش
( 1 ) . الفتح : 29 .
( 2 ) . الرّحمن : 41 .
( 3 ) .A: پيغمبر .
( 4 ) .B: فرموده .
( 5 ) . ترمذى : 3052 .
( 6 ) . بخارى : 6598 ؛ مسلم : 5219 ؛ ترمذى : 2171 ؛ أبى داود : 3761 ؛ أحمد : 11566 ، 12308 ، 12906 ، 13130 ، 13416 ، 13580 .
( 7 ) .BEF: اعراض .
( 8 ) .F: ذاتيه .
( 9 ) .G: فاسد . . . كاسد .
( 10 ) .C: مزخفرات .
( 11 ) .B: مىبينند .