عرفت أن النعمة منّي رضيت منك بذلك شكرا » . ( إحياء العلوم : كتاب الشكر 4 / 83 از شرح كاشانى ص 211 ) .
شرح
( 259 ) . احتقار : خورد و خوار شمردن كسى را ( منتهى الارب ) .
( 260 ) . محابّ جمع محبوب و مراضىّ جمع مرضىّ ، يعنى آنچه مورد پسند است .
( 261 ) . تجرّع : جرعه جرعه نوشيدن ، كنايتا به معناى فروبردن خشم ( لغتنامه ) .
( 262 ) . « أوّل من يدعى إلى الجنّة الذين يحمدون الله فى السراء و الضرّاء » . المستدرك للحاكم 21 / 50 . اين حديث در حلية الأولياء ( 5 / 69 ) و جامع صغير به صورت ذيل روايت شده است : « أوّل من يدعى إلى الجنّة الحمّادون . . . » .
( 263 ) . استحلاء : شيرين شمردن .
( 264 ) . مرائى جمع مرئى : مصدر ميمى از رؤيت است به معناى ديدن .
( 265 ) . مستقبح : لغت مفعولى از استقباح . زشت و قبيح شمرده شده . زشت ديده شده . ( اقرب الموارد ) .
( 266 ) . « افتاده است » در اين موضع به معناى واقع شدن است .
( 267 ) . شارح در تبيين جمله « حياء يتولد من شهود الحضرة » لفظ حضرت را به معناى « مرّة » گرفته است كه معناى يكباره كارى را انجام دادن باشد ، چنان كه ابن مالك گويد :و فعلة لهيئة كجلسة * و فعلة لمرّة كجلسة( 268 ) . حجبه و حجّاب جمع حاجب . منتهى الارب دو معنى براى حاجب ذكر كرده : يكى پردهدار ، ديگرى بازدارنده كه معنى اخير مناسب مقام است . « حجبهء بقاياى هستى » از مقوله اضافهء صفت به موصوف است ؛ يعنى آن بقاياى هستى و وجود و رسوم بشرى كه بازدارندهء سالك از معاينه حقيقى حق است .
( 269 ) . از جمله خصايص سبكى و دستورى تسنيم المقرّبين استعمال آنكه به جاى آنچه است كه البته اين امر از موارد شايع سبكى قرن نهم است همان گونه كه « چنانچه » را به جاى « چنانكه » به كار مىبرند .
لازم به ذكر است كه از لحاظ معنايى لفظ « آنكه » برابر « من » در عربى است و براى ذوى العقول به كار مىرود و « آنچه » برابر « ما » و در غير ذوى العقول مستعمل است .