اسما و ذات فيما « 1 » للحق . و اين است معنى درج كردن حظّ عبوديّت در حقّ ربوبيّت ؛ چه حظّ عبوديت همين رسوم مذكورهء « 2 » وى است كه به حقيقت صور تجلّيات افعال و صفات و اسما و ذات حق است ، كه صفاى اتصال به « 3 » محو رسوم مذكورهء عبد موجب شهود حق در اين صور گشته است . و ظاهر عبد به جلوهء اسم « الظاهر » ، « 4 » و باطن وى به جلوهء اسم « الباطن » « 5 » فانى گشته ، و معنى « 6 »
أَلا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ
« 7 » و سرّ
وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
« 8 » ظهور كرده .
و يغرق نهايات الخبر فى بدايات العيان ،
و غرق مىگرداند اين صفاى اتصال غايت « 9 » معارفى را كه به علم نقلى حاصل مىشود ، از اخبار كتاب و سنّت در مبادى معارف عيانى ؛ « 10 » يعنى آنچه از معارف الهى به خبر دانسته بود ، در اوّل مكاشفه « 11 » به عيان ديد ، و حجاب علم به نور عيان محو و متلاشى گشت .
و يطوي خسّة التّكاليف فى عزّ الأزل .
و طىّ كرد و درهم پيچيد بساط خسّت تكاليف را ؛ يعنى ديدن آن را به وجه كلفت و رسم خلقيّت ، چون به صفاى اتصال نظر كرد همه را افعال حق ديد ، و به لذّت « 12 » مشاهده ، كلفت « 13 » تكليف مطوىّ 414 گشت ؛ و ديد كه تجلّيات فعلى است كه از صفات الهى در صور صفات عبد ظهور كرده است . پس خسّت زائل شد و شرف ظاهر گشت ، و بنده را نه اين شرف بس كه نسبت مظهريّت و مرآتيت « 14 » به حق درست گردانيد .
فصل
صورت صفا در « بدايات » صفاى علم است كه عمل را مهذّب گرداند . و در « ابواب »
هامش
( 1 ) . ع : فيها .
( 2 ) . ع : مذكور .
( 3 ) . ع : همچو .
( 4 ) . ج : ظاهر .
( 5 ) . ج : باطن .
( 6 ) . ع : - و معنى .
( 7 ) . فصلت / 54 .
( 8 ) . سبأ / 47 .
( 9 ) . ج : نهايت .
( 10 ) . ع : معانى .
( 11 ) . ع : مكاشف .
( 12 ) . ع : لذّات .
( 13 ) . ج : + و .
( 14 ) . ع : مراتبيت .