حضرت مصطفى را صلّى اللّه عليه و سلّم « 1 » هر باكوره و نوباوه 393 كه پيش آمدى از غايت عطش بر چشم ماليدى و فرمودى « هذا قريب العهد من ربّي » .
چون خليل عليه السّلام مستمعان را از اين سرّ بيگانه ديد ، به مقتضاى « كلّم النّاس على قدر عقولهم » فرمود كه
لا أُحِبُّ الْآفِلِينَ .
« 2 »
شعر « 3 »
با يار كهن راز كهن بايد گفت * با او به زبان او سخن بايد گفت
العطش كناية « 4 » عن غلبة « 5 » ولوع بمأمول .
معنى « 6 » عطش در لغت عرب تشنگى است . و اينجا عبارت از كثرت شعف و شدّت حرص است به حصول خيرى كه وصول وى « 7 » مرجوّ و مأمول تواند بود .
و هو على ثلاث درجات :
و عطش بر سه درجه است :
الدرجة الاولى : عطش المريد إلى شاهد يرويه ، « 8 »
درجهء اول ، عطش مريد است « 9 » به شاهدى « 10 » از شواهد واردات غيبى و تجلّيات جزئى ؛ كه دليل صحّت حال وى « 11 » بود ، و تسكين علّت « 12 » عطش وى كند ؛ تا استقامت حال اعمال خود بداند .
أو إشارة تشفيه ،
يا « 13 » عطش و تشنگى به اشارتى بود از غيب يا از شيخ ؛ كه شفاى عليل و سقاى غليل 394 به « 14 » وى شود على اختلاف النسخ . امّا نسخهاى كه به مصنّف منسوب است « يسقيه » « 15 » از « سقى » واقع است .
هامش
( 1 ) . در كدام نسخه صلّى اللّه عليه و آله و سلم .
( 2 ) . الأنعام / 76 .
( 3 ) . ج : بيت .
( 4 ) . ج : كنايته .
( 5 ) . ج : غلبته .
( 6 ) . ع : - معنى .
( 7 ) . ع : او .
( 8 ) . ع : - يرويه .
( 9 ) . ج : - است .
( 10 ) . ج : + است .
( 11 ) . ع : - وى .
( 12 ) . ع : - علت .
( 13 ) . ع : و .
( 14 ) . ج : - به .
( 15 ) . ج : تسقيه .