از حق . و در « احوال » لزوم مسامره و مناجات . و در « ولايات » دوام مناغات 319 و مصافات . و در « حقايق » دوام مشاهده و معاينه . و در « نهايات » مشاهدهء ذكر حق ، و نسيان ذكر خود در مطالعهء ذكرين ازل و ابد .
باب الفقر
قال اللّه تعالى :
يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ
« 1 »
يعنى اى آدميان فراموشكار شما همه در « 2 » جميع احوال از جميع وجوه به حق تعالى حاجتمندانيد .
الفقر اسم للبراءة « 3 » من رؤية الملكة .
فقر نام بيزارى سالك است از ديدن ملك مر خود را . و در بعضى نسخ « من الملكة » واقع است كه بيزارى از ملك بود .
اجماع اين قوم بر آن است كه « 4 » هر كه به فقر متحقّق نگردد ، « 5 » سنت « 6 » الهى جارى بر « 7 » آن است كه « 8 » از اين معنى بوئى « 9 » نيابد ؛ چون انسان بنده است و بنده را ملك نباشد ، اگر خود را « 10 » ملك بيند « 11 » و دعوى مالكيت كند كاذب بود ؛ كه « العبد و ما فى يده لمولاه » .
و هو على ثلاث درجات :
و فقر بر سه درجه است :
الدرجة الأولى : فقر الزّهاد ؛ « 12 » و هو نفض « 13 » اليدين من الدنيا ضبطا « 14 » أو « 15 » طلبا ،
درجهء اوّل ، فقر زهّاد است كه افشاندن دست از دنيا است ؛ از ضبط موجود و طلب مفقود .
هامش
( 1 ) . الفاطر / 15 .
( 2 ) . ج : - در .
( 3 ) . ج : البراة .
( 4 ) . ع : - كه هركه به فقر متحقق نگردد .
( 5 ) . ع : + و .
( 6 ) . ج : + عادت .
( 7 ) . ع : به آن .
( 8 ) . ع : + تا به فقر متحقّق نگردد .
( 9 ) . ج : بوى .
( 10 ) . ج : - را .
( 11 ) . ج : ببيند .
( 12 ) . ع : الزّاهد .
( 13 ) . ع : يقض . ج : نقص .
( 14 ) . ع : ضيقا .
( 15 ) . ج : و .