و « 1 » معنى شكر به سه چيز تمام مىشود : يكى به « 2 » تصور نعمت و شناختن « 3 » آن از اين حيثيت كه نعمت است . دوم « 4 » قبول آن به تلقّى و اذعان و افتقار نه به نخوت « 5 » و تكبّر و احتقار 259 . سيم مدح و ثناى منعم به جود و كرم و سخاوت ، « 6 » تا دل و زبان و جوارح در اداى شكر شريك باشند . « 7 »
و هو أيضا من سبل « 8 » العامّة .
و شكر نيز از منازل عامّه است با وجود علوّ و شرف ؛ از جهت آنكه در اظهار شاكريّت دعوى مكافات است . و مكافات بنده ، مر « 9 » سلطان را در انعام سوء « 10 » ادب است ؛ مگر آنكه مأمور بود به اداى « 11 » شكر . پس اين شكر امتثال بود نه شكر مكافات . و « 12 » امّا خواصّ را مشاهدهء منعم ، از شهود نعمت مشغول دارد .
و هو على ثلاث « 13 » درجات :
و شكر بر سه درجه است :
الدّرجة الأولى : الشكر « 14 » على المحابّ « 15 » ؛
درجهء اوّل ، شكر بر محابّ و مراضى 260 است ؛ يعنى بر چيزهايى كه مرضىّ و محبوب طباع است .
و هذا شكر شاركت « 16 » المسلمين فيه اليهود و النّصارى و المجوس ؛
و اين شكرى است كه ساير ملل و اديان در ايجاب اين شكر شريكند .
و من سعة برّ الباري أنّه عدّه شكرا ، و وعد عليه الزّيادة ، و أوجب « 17 » له المثوبة .
و از سعت و گشادگى بساط برّ و احسان حضرت بارى تعالى است اينكه اين را از قبيل
هامش
( 1 ) . ج : يعنى .
( 2 ) . ع : - به .
( 3 ) . ع : شناخت .
( 4 ) . ع : دويم .
( 5 ) . ج : نخوط .
( 6 ) . ع : سخا .
( 7 ) . ع : باشد .
( 8 ) . ج : سبيل .
( 9 ) . ج : - مر .
( 10 ) . ج : سوى .
( 11 ) . ع : با داء .
( 12 ) . ع : - و .
( 13 ) . ج : ثلاثة .
( 14 ) . ج : اشّكر .
( 15 ) . ج : محاريب .
( 16 ) . ع : شارك .
( 17 ) . ج : واجب .