به غربت چو ديدى بلا و تعب * چنين عذر خود خواستى روز و شب
كه من پور خواجهء سمرقنديم « 1 » * من آزاد و فردم نه چون بنديم
مرا در بخارا بسى باغهاست * ز عشقم به هر دل « 2 » بَسى داغهاست
تبه گشت عمرش درين فكر خام * مبادا كسى همچُو او « 3 » ناتمام
2560 غنيمان صورت چو سرگين « 4 » و كاه * به باد فنا رفت و او روسياه
در اوّل گرش يار آگه بُدى * يقين دان كه آخر چو شاهى شدى « 5 »
به خدمت فزودى چو شمع طراز * شدى محرم خلوت خاص راز
در آن دم كه يا بى مقام بلند * به خدمت فزايى نيابى گزند « 6 »
چو خدمت ز روى محبّت بود * درون و برونت مؤدّب شود
2565 چو خورشيد گردى به عالم بلند * نه خوفت بماند نه ترس گزند « 7 »
به هنگام عزّت تو خوارى بكش « 8 » * كه عزّت ز خواريست اى يار خوش
جهان پُر ز حُمقَست « 9 » و جهل و فساد * تو گويى نديدند اهل رشاد
و گر زانكه ناگه گمانى برند * گذارند سود و زيانى پرورند
ابر خون خويش و ابر جان خويش « 10 » * نبخشند « 11 » و آيند با تيغ پيش « 12 »
2570 ابر قصد مهمان و فيض غيوب « 13 » * كه هرگز نبينند غير از عيوب
بود سوى ناقص همه ميلشان * كجا حق كند روى در خيلشان
صفاى درون بايد اى مرد كار * كه يارت درآيد چو گل در بهار
هامش
( 1 ) . ك : ثمرقنديم .
( 2 ) . س ، ك : بدلها .
( 3 ) . م : كسى خود چو او .
( 4 ) . م : خاشاك .
( 5 ) . ن ، ج ، س ، ك ، مصراع دوم :[ يقين دان كه در آخر او شه شدى ] .( 6 ) . ج ، مصراع دوم :[ نه خوفت بماند نه ترس و گزند ] .( 7 ) . م : نه بيم گزند ؛ ل ، س ، ك : نه ترس و گزند .
( 8 ) . ل ، س : مكش .
( 9 ) . س : ز حقد است .
( 10 ) . ل : ريش .
( 11 ) . س : به بخشند .
( 12 ) . م ، ن ، مصراع دوم :[ نبخشند و ايند با تيغ پيش ] .( 13 ) . س : عيوب .