( 1022 ) خبث : بدخواهى ، دشمنى ، كينهتوزى . ( فرهنگ معين )
( 1023 ) كينهء كسى كشيدن : انتقام كسى كشيدن يا گرفتن .
( 1024 ) اين جمله را كه بنا بر گفتهء پيرجمالى از ابو محمد روزبهان بقلى فسوى است به اين شكل در جائى نيافتم ولى مضمون اين جملهء مشهور در كتابهاى زير چنين ضبط شده است : در كشف الخفاء ، ج 2 ، ص 300 « الملك و الدين توأمان » ( از قول الصنعانى ) ؛ در محاضرات الادباء ، فصل دوم ، ص 65 ( از قول اردشير ) به صورت « الدّين و الملك اخوان لا غنى بأحدهما عن الآخر . . . » ؛ در كليله و دمنه ، ص 4 ، به عنوان حديث نبوى ذكر شده است . در مرصاد العباد ، ص 436 ، آمده كه « حضرت خواجه ( ع ) فرمود العدل و الملك توأمان » . در امثال و حكم ، ج 1 ، ص 248 به عنوان حديث آورده است .
( 1025 ) صالح : در قرآن و روايات اسلامى ، پيغمبرى كه بر قوم ثمود مبعوث گرديد ، و آن قوم را به پرستش خداى يگانه خواند . ر . ك . قرآن : الأعراف ، 72 - 71 ؛ هود ، 71 - 64 ؛ الشّعراء ، 158 - 141 ؛ القمر ، 31 - 23 ؛ الشّمس ، 15 - 11 ، و قصص الانبياء ، قصهء سيزدهم ، ص 3 - 42 .
( 1026 ) اين حديث و همچنين حديث « حبّ المؤمن من الايمان » را الصنعانى موضوع دانسته است . ر . ك . كشف الخفاء ، ج 1 ، ص 413 . در سفينة البحار ، ج 2 ، ص 668 بدون ذكر مأخذ مؤلف آمده است . براى اطلاع بيشتر ر . ك . احاديث مثنوى ، ص 97 .
( 1027 ) سبا ، سباء : نام قوم و مملكتى در قسمت جنوب غربى جزيرة العرب ( عربستان ) در هزارهء اوّل قبل از ميلاد مسيح . در كتاب عهد عتيق به نام شبا از ايشان ياد شده است . ثروت آن در مشرق زمين مشهور بود . مملكت سبا به سبب ذكر آن در قرآن كريم در قصهء سليمان و همچنين مسئلهء سيل العرم كه براى سبا فرستاده شد ، نزد مسلمانان شهرت بسيار يافته است . حاصلخيزى اين سرزمين پرباران ، نزديكى به دريا ، و قرار گرفتن آن بر سر راه هند ، مزيّت قاطعى براى اين سرزمين نسبت به حجاز فراهم آورد ، و مدتها پيش از ظهور اسلام اين ناحيه را مركز تمدن شكوفائى ساخت . واقعهاى كه به قول مورخين عرب سبب انحطاط تمدن عربستان جنوبى گرديد شكستن سد مشهور مأرب بود ، كه كمى پيش از ظهور اسلام روى داد ، و مأخذ عربى آن را همان سيل العرم ، كه ذكرش در قرآن آمده است ( سورهء سبا ، 15 ) دانستهاند .
ر . ك . دائرة المعارف مصاحب .
( 1028 ) ظاهرا اشاره به سقوط اصفهان به دست شاهرخ تيمورى و فرار سلطان محمّد ميرزا ( پسر بايسنقر ) و كشته شدن عدهاى از اكابر و سادات اصفهان است . ر . ك . احسن التواريخ ، ص 262 - 258 .
( 1029 ) يك دونماى : كسى كه ذاتا يكيست ولى در ظاهر دو كس مىنمايد .
( 1030 ) اشاره به قرآن : الكهف ، 9 . دربارهء سؤالهاى غامض دانشمندان يهود از رسول اكرم ( ص ) و انقطاع وحى و ياوهگوئى و تخطئه منافقان و يهود . ر . ك . به قرآن ( ترجمه و تفسير محمّد كاظم معزّى ) ، ص 9 - 178 .
( 1031 ) سال 864 هجرى قمرى .
( 1032 ) قرآن : يوسف ، بخشى از آيهء 31 .
( 1033 ) زليخا : در روايات اسلامى ، نام زنى كه گويند زوجهء بوطيفار ( عزيز مصر ) بود ، و نسبت به يوسف ( ع ) اظهار عشق كرد .
( 1034 ) اشاره به داستان يوسف و زليخا و زيبائى يوسف ( ع ) و علاقهء شديد زليخا به وى . ر . ك .
مرآت الافراد ( فارسى ) — صفحة 346
مساهمون: پير جمال الدين محمد اردستانى
ص٣٤٦