( 140 ) شيب خاك : در اينجا ، دل و درون خاك .
( 141 ) قرآن : النجم ، بخشى از آيهء 8 .
( 142 ) قرآن : النجم ، 3 .
( 143 ) قرآن : آل عمران ، بخشى از آيهء 7 .
( 144 ) قرآن : الانفطار ، 6 .
( 145 ) بهشت هشتم : هشت بهشت ( يا هشت مأوى يا هشت خلد يا هشت بستان يا هشت باغ ) نام درجات يا طبقات هشتگانه بهشت كه عبارتند از 1 ) خلد ، 2 ) دارالسلام ، 3 ) دار القرار ، 4 ) جنة عدن ، 5 ) جنة المأوى ، 6 ) جنة النعيم ، 7 ) عليّين ، 8 ) فردوس . ( فرهنگ معين ، اعلام زير واژهء هشت بهشت . ) ، بهشت هشتم - آخرين بهشت . ر . ك . قرآن : الحاقّه ، 17 و النجم ، 15 .
( 146 ) قبر مؤمنان در بهشت هشتم باشد : شايد اشارهاى است به اين حديث كه « القبر روضة من رياض الجنّة أو حفرة من حفر النار » يا « . . . من حفر النيران » . ر . ك . امثال و حكم ، ج 1 ، ص 267 .
( 147 ) مثنوى كلاله خاور ، دفتر اوّل ، ص 71 .
( 148 ) قرآن : الاعراف ، بخشى از آيهء 54 .
( 149 ) قرآن : القصص ، بخشى از آيهء 56 .
( 150 ) شيد : ر . ك . تعليق ( 106 ) .
( 151 ) طامات ( جمع طامه ) : اقوال پراكنده . معارفى كه صوفيان بر زبان رانند و در ظاهر گزافه به نظر آيد . ( فرهنگ معين ) ؛ لاف و گزاف صوفيان در باب اظهار كشف و كرامات خود ، نزد صوفيه معارفى را گويند كه در اوان سلوك بر زبان سالك گذر كند . ( لغتنامه )
( 152 ) اشاره به آيهء 33 از سورهء لقمان .
( 153 ) حديث نبوى . ر . ك . المعجم حديث ، ج 4 ، ص 526 و جامع الصغير ، ج 2 ، ص 82 و كشف الخفاء ، ج 1 ، ص 542 و كنوز الحقائق ، ص 89 و مسند ، ج 2 ، ص 242 و 258 و بستان السياحة ، ص 381 به صورت « سبقت رحمتى غضبى » ضبط شده است . در مسند ، ج 2 ، ص 397 و جامع الصغير ، ج 2 ، ص 90 و كشف الخفاء ، ج 1 ، ص 263 به صورت « رحمتى سبقت غضبى » آمده است .
( 154 ) « غيور » به معناى با رشك و نيك غيرتمند . ( منتهى الارب ) . در نعمت خداوند مأخوذ از احاديثى چون « إنّه لغيور و أنا اغير منه و اللّه اغير منى » مىباشد . ر . ك . المعجم حديث ، ج 5 ، ص 35 ، و شرح مثنوى ، ج 2 ، ص 2 - 680 . در جامع الصغير ، ج 1 ، ص 71 و كشف الخفاء ، ج 1 ، ص 260 « ان اللّه غيور يحب الغيور ، و ان عمر غيور » آمده است .
( 155 ) قرآن : النمل ، 20 ، 21 ، و بخشى از آيهء 22 .
( 156 ) قرآن : النور ، بخشى از آيهء 26 .
( 157 ) سرانداز : آنكه سر خود را در راه رسيدن به مقصود فدا كند ؛ از جان گذشته . ( فرهنگ معين )
( 158 ) قامت تازى : قامت عربى كه ملبّس به پوشاك عربى باشد . در اينجا ، مجازا ، منظور حضرت محمّد ( ص ) است .
( 159 ) مثنوى كلاله خاور ، دفتر اول ، ص 19 ، سطر 24 به صورت :
« از پى هر گريه آخر خندهايست * مرد آخر بين مبارك بندهايست »