خاور ، دفتر پنجم ، ص 332 .
( 126 ) عين القضاة همدانى : لقب و شهرت عبد اللّه ابن محمد ( و بقولى محمد ابن عبد اللّه ) ميانجى همدانى مكنى به ابو المعالى و ابو الفضائل ، و معروف به قاضى همدانى ، در حدود 492 - 525 هجرى قمرى ، حكيم و عارف ايرانى ، و از علماى شافعى در اوائل قرن ششم هجرى قمرى . براى اطلاع بيشتر ر . ك . جستجو در تصوف ، ص 204 - 193 و رياض العارفين ، ص 8 - 167 .
( 127 ) ر . ك . تمهيدات ، ص 55 - 39 .
( 128 ) ابو جهل : شهرت عمرو بن هشام بن مغيرة المخرومى ، متوفى به سال 2 هجرى قمرى ، از بازرگانان و توانگران معروف و از بزرگان قريش . وى در بين قريش به زيركى و شجاعت مشهور بود و « ابو الحكم » خوانده مىشد . اما به سبب دشمنى زيادى كه در حق پيغمبر داشت ، مسلمين او را ابو جهل خواندند .
وى با پيغمبر ( ص ) عداوت سخت داشت و او را مىآزرد و همواره ديگران را نيز به ايذاء مسلمانان برمىانگيخت . عاقبت در واقعهء بدر كشته شد . ( دائرة المعارف مصاحب )
مولانا جلال الدين رومى در مثنوى كلاله خاور ، دفتر دوم ، ص 91 مىفرمايد :
آن ابو جهل از محمد ننگ داشت * وز حسد خود را به بالا مىفراشت .
بو الحكم نامش به دو بو جهل شد * اى بسا اهل از حسد نااهل شد .
( 129 ) حضرت رحمة للعالمين : منظور حضرت محمّد ( ص ) است .
( 130 ) ساقى كوثر : منظور حضرت على بن ابى طالب ( ع ) است .
( 131 ) اويسيان : منظور كسانى است كه متخلق به اخلاق اويس قرنى باشند .
( 132 ) قرآن : الحديد ، بخشى از آيهء 3 .
( 133 ) ابو بكر صفت : كسى كه صفت و خلق و كردار حضرت ابو بكر ( رضى اللّه عنه ) دارد كه به صداقت مشهور بود .
( 134 ) ابو جهل صفت : كس كه صفت و خلق و كردار ابو جهل را دارد ، كه لقب عمرو بن هشام بن مغيرة بود كه به سبب مخالفت با اسلام بدين لقب موصوف گرديد .
( 135 ) ر . ك . كشف الخفاء ، ج 1 ، ص 251 ، « إنى لأجد نفس الرحمن من قبل اليمن - أو من جانب اليمن » . در تذكرة الاولياء ، باب دوم ، ص 26 ، « انى لاجد نفس الرحمن من قبل اليمن » . در مسند ، ج 2 ، ص 541 ، « الا انّ الايمان و الحكمة يمانية و أجد نفس ربكم من قبل اليمن » . در سفينة البحار ، ج 2 ، ص 735 ، به صورت « اجد نفس ربكم من قبل اليمن » ضبط شده است . در جامع الصغير ، ج 1 ، ص 83 ( حاشيه ) و كنوز الحقائق ، ص 38 و بستان السياحة ، ص 621 به صورت « انى أجد نفس ربكم من قبل اليمن » .
ج 2 ، ص 735 ، به صورت « احد نفس ربكم من قبل اليمن » ضبط شده است . در جامع الصغير ، ج 1 ، ص 83 ( حاشيه ) و كنوز الحقائق ، ص 38 و بستان السياحة ، ص 621 به صورت « انى أجد نفس ربكم من قبل اليمن » .
( 136 ) قرآن : لقمان ، بخشى از آيه 33 .
( 137 ) قرآن : القمر ، 55 .
( 138 ) خريد و فروخت : امروزه خريدوفروش گويند .
( 139 ) راحله : مركب و ستور سوارى . ( فرهنگ معين )