( 35 ) ر . ك . المعجم حديث ، ج 1 ، ص 373 ؛ فيض القدير ، ج 2 ، ص 224 ؛ جامع الصغير ، ج 1 ، ص 69 ؛ كنوز الحقائق ، ص 25 ؛ شهاب الاخبار ، باب هفتم ، ص 126 . در امثال و حكم ، ج 1 ، ص 269 ، به صورت « اللّه الجميل و هو يحب الجمال » ديده مىشود .
( 36 ) ر . ك . تعليق ( 1 ) .
( 37 ) شهود : « به معنى مشاهده و ديدن و گواه و در اصطلاح رؤيت حق به حق » . ( فرهنگ لغات عرفانى )
( 38 ) منظور حضرت محمّد بن عبد اللّه ( ص ) است .
( 39 ) جبر : « عبارتست از اسناد دادن فعل بنده به خدا ؛ پيروان مذهب جبر ، يعنى جبريه يا مجبره در مقابل قدريه يا اهل تفويض قرار دارند . پيروان افراطى مذهب جبر معتقدند كه بنده در افعال خود هيچگونه اراده و اختيارى ندارد ، و او را با جماد برابر مىدانند » . ( دائرة المعارف مصاحب )
( 40 ) كلام : ظاهرا اشاره به روش متكلمين است .
( 41 ) در كتاب عرف : در عرف علماى دين .
( 42 ) منظور سورهء يوسف ( دوازدهمين سورهء قرآن كريم ) است .
( 43 ) حروفپرست : كسى كه يابند معانى ظاهر حروف و كلمات ( قرآن ، احاديث و غيره ) باشد .
( 44 ) قرآن : الجمعة ، بخشى از آيهء 5 .
( 45 ) قرآن : ص ، بخشى از آيهء 78 .
( 46 ) قرآن : الاحزاب ، 56 .
( 47 ) عين اليقين : « به عقيدهء صوفيان دانستن بر سه گونه است علم اليقين و عين اليقين و حق اليقين ، در حالت اوّل آدمى به استدلال عقلى معلوم را دريابد و در حالت دوم يقين و معلوم را مشاهده و در حالت سوم به حقيقت برسد ، بعضى گويند مراد آنها از علم اليقين ، علم معاملات دنيا است و عين اليقين حال نزع و وقت بيرون رفتن از دنيا است و حق اليقين علم به كشف و رؤيت اندر بهشت است » . ( فرهنگ لغات عرفانى ، زير واژهء علم يقين ) .
( 48 ) اشاره به داستان ابراهيم خليل اللّه كه ، بنا بر اخبار اسلامى ، به دستور نمرود در آتش انداخته شد و خداوند آن آتش را سرد و افسرده گردانيد ( ر . ك . قرآن : الانبياء ، 69 ) . نيز ر . ك . قصص الانبياء ، ص 2 - 51 .
( 49 ) « سلام » . ظاهرا مأخوذ از قرآن ، الانبياء ، 69 : « يا نار ، كونى بردا و سلاما على ابراهيم » .
( 50 ) قرآن : الفتح ، 8 .
( 51 ) قرآن : الفتح ، 9 .
( 52 ) قرآن : الفتح ، 10 .
( 53 ) اهل صورت : ظاهرپرست ، اهل ظاهر .
( 54 ) اهل معنى : مقابل اهل صورت و ظاهر . اهل حقيقت . آنكه به معنى و باطن توجه دارد : اهل معنى همه يك جا جمعند . ( لغتنامه )
( 55 ) خط ريش : خط ناهنجار و نازيبا و درهم .
( 56 ) منزلات عرش : منظور آنچه از جانب خداوند بر زمينيان نازل شده است ، مانند آيات قرآن ،
مرآت الافراد ( فارسى ) — صفحة 290
مساهمون: پير جمال الدين محمد اردستانى
ص٢٩٠