مىشود به مقام نفس و قواى ايشان كه گوئيا آن را به حس ادراك مىكنند و به ذوق در مىيابند ؛ بلكه آثار آن لايح مىشود از وجوه ايشان ، قال اللّه تعالى :
تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ
.
و اين مقام كمّل و افراد است ؛ و حق سبحانه و تعالى تجلّى نمىكند به اسماى ذاتيّه مگر بر ايشان و از آثار تجليّات كه بر چهرهء ايشان واضح و پيدا و از انوار اشراقات كه بر سيماى ايشان لايح و هويداست ديدهء نظارگيان خيره گردد ؛ تا آن كاملان گويند . بيت :
چه خيره مىنگرى در رخ من اى دانا * مگر كه در رخم است آيتى از آن سودا
مگر كه بر رخ من داغ عشق مىبينى * ميان داغ نبشته كه نحن نزّلنا
به حق اين دل ويران و حسن معمورش * خوش است گنج خيالش درين خرابهء ما
كما أنّ منها ما يكون عن سؤال فى معيّن و عن سؤال في غير معيّن .
انقسام عطاياى ذاتيّه و اسمائيّه را كه صادر از جهت فاعل است تشبيه مىكند به انقسام آن بقسمين از جهت قابل كه يكى ازين دو قسم آنست كه به سؤال لفظى و طلب ظاهرى بنده باشد و طلب امرى معين كند چون طلب علم و يقين ؛ يا تعيين مطلوب نكند و گويد : « اللّهمّ أعطنى ما فيه مصلحتى فانّك أعلم بحالى و ما فيه صلاحى » يعنى : خداوندا مرا آن ده كه آن به ، چون صفت تو
إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ
است ، درك مراد در ترك تعيين مراد است . بيت :
هامش
- و ان كان معتبرا بحسب مرتبته لكنه لا يلحق بمرتبة العلوم الكشفية اذ ليس الخبر كالعيان ( ص 245 ط 1 ) .
به نكته 383 هزار و يك نكته و درس صد و سى و دوم دروس معرفت نفس رجوع شود .