چون در ملك خويش تصرف كند بر وى اعتراض نيايد خاصه چون حكيم و عالم باشد كه عالم خطا نكند و حكيم به ناجايگاه ننهد . باز چون بنده ديد كه حق تعالى مرا ايمان عطا كرد كه اصل همه خيرها است از پس آن هر چه با وى بكند از محبوب يا از مكروه چون « 1 » ايمان را زيان همىندارد ، ببايد دانستن كه خير اختيار كرد اگر محبوب داد و اگر مكروه داد ، صلاح ايمان اندر آن است . چون حسن اختيار اندر اصل درست « 2 » گشت اندر فروع همان بيند نه اعتراض ماند و نه منازعت .
باز سفيان ثورى گفت يا رب از من خشنود باش . رابعه گفت همى شرم ندارى كه رضاى كسى همىخواهى كه تو از وى راضى نيئى . يعنى حق تعالى فرمود :
« رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ »
« 3 » رضا را بر رضا بست هر چه بنده خود را از حق تعالى راضىتر يابد ببايد دانستن كه حق تعالى از وى راضىتر است .
باز « 4 » سهل عبد اللّه گفت چون رضا با رضوان پيوسته گردد آرام متصل گردد طوبى مر اين كسها را و نيكو جاى باز گشتن چنان كه در قرآن فرمود :
« رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ »
« 5 » رضا با رضوان پيوستن اين باشد . يعنى رضا صفت بنده است و رضوان صفت خداوند ، چنان چه فرمود :
« وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ »
« 6 » .
مصطفى فرمود صلى اللّه عليه و سلم كه چون مؤمنان را اندر بهشت فرود آرند مر ايشان را دست و رنجهاى زرين دهند و بر آنجا نبشته باشد : هل رضيت عنى فانى عنك راض . نيز فرمود كه بهشتيان را امر آيد كه شما را
هامش
( 1 ) - كلمهء : چون در اصل خلاصه محو و با توجه به شرح تعرف ج 3 ص 146 افزوده شد .
( 2 ) - در متن خلاصه : دوست
( 3 ) - سورهء 5 مائده آيهء 119
( 4 ) - در التعرف ص 102 و شرح تعرف ج 3 ص 146 سخن سهل عبد اللّه بلافاصله بعد از گفتار رابعه قرار داد .
( 5 ) - سورهء 5 مائده آيهء 119
( 6 ) - سورهء 9 التوبة آيهء 72 .