باب ثالث عشر - سيزدهم « 1 » فى اقالة « 2 » بعضهم فى الجبر
گروهى مر جبر را محال داشتند و گفتند جبر نبود مگر ميان ممتنع ، يكى فرماينده و يكى ناكننده ، تا فرماينده مر او را بر آن جبر كند و ايشان معنى جبر ندانستند . و معنى جبر آن باشد كه يكى چيزى خواهد و ديگرى جز آن خواهد ، اين مر آن را يا آن مر اين را به قهر به مراد خويش آرد . و اين معنى صورت نگيرد ميان بنده و خداوند عز و جلّ ، از بهر آن كه آن كس كه خداوند مر او را كفر قضا كرد مر كفر را مختار است و مريد ، و آن كس كه مر او را ايمان قضا كرد ،
هامش
( 1 ) - در متن عربى التعرف اين قسمت باب پانزدهم است تحت عنوان :
قولهم فى الجبر ص 48 و در شرح تعرف باب چهاردهم ص 204 با اين تفاوت كه در التعرف و خلاصهء حاضر ، باب از يك عبارت و ترجمهء آن آغاز مىشود : و احال بعضهم الجبر و قال لا يكون الجبر إلا بين الممتنعين . . . ولى در شرح تعرف ، باب اندكى قبل از عبارت مزبور آغاز مىشود يعنى از : و اجمعوا انهم مختارون لاكتسابهم مريدون له . . . و به اين ترتيب در شرح تعرف مقدارى از جزء اخير باب قبل ، در صدر باب بعد قرار گرفته است .
( 2 ) - در حاشيهء خلاصه ، با اشاره به كلمهء : اقاله نوشته شده : ظ . مقالة