و ثبات و قرار ، اين بار غم و اندوه نتواند كشيد . پس ، او را صبرى تمام على الدوام ببايد ، تا مقصود او حاصل آيد .
شيخ ، قدّس اللّه روحه ، گفت : سيف الدين باخرزى ، رحمة اللّه عليه ، در اين باب فرموده است ، بيت :
من گمشده جويان « 1 » توام كوى به كوى * اشكم ز غمت روان شده جوى به جوى
با صبر موافقت كنم پشتبهپشت * باشد كه شبى باز نهم روى به روى
شيخ ، قدّس اللّه روحه ، گفت : اوّل كسى [ كه ] شعر گفت يعقوب پيغمبر بود ، عليه السّلام ، در آن هنگام كه پسران به نزديك او آمدند و خبر يوسف ، عليه السلام ، آوردند كه گرگ او را بخورد . يعقوب گفت :
فصبرٌ جميلٌ بالَّذى جِئتُموا به * وَ حَبيبى إلى فى المُهِمّاتِ كافياً
قال الشيخ ، قدّس اللّه روحه : ما استقام إيمان عبد حتّى يصبر على الذّلّ مثل ما يصبر على العزّ .
گفت : راست نايستد ايمان بنده تا صبر كند در خوارى ، همچنانكه مىكند در عزّت .
شيخ ، قدّس اللّه روحه ، گفت : در حديث صحيح است كه درويشى كه آرزوى چيزى كند و آن را نيابد ، پس صبر كند و آن آرزو ترك كند ، به درستى كه اجر و ثواب او بزرگتر باشد از توانگرى كه چهار صد هزار درم به صدقه دهد .
شيخ ، قدّس اللّه روحه ، گفت : تمامى انواع طريقت مشايخ در صبر است ؛ و تمامى انواع مقاومت ايشان در شكر است ؛ و تمامى ايشان [ در ] هر دو مندرج است .
كما قال النبى ، صلّى اللّه عليه و على آله و سلّم : الإيمان نصفان : نصف صبر و نصف شكر .
فصل هشدهم در شكر
شيخ ، قدّس اللّه روحه ، گفت : حق تعالى بنده را به شكر كردن فرموده است : قوله تعالى :
« وَ اشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ »
( بقره : 172 ) و قال :
« وَ اشْكُرُوا لِي وَ لا تَكْفُرُونِ »
هامش
( 1 ) . كذا فى الاصل .