براى خداى كند آن ضايع بود و موجب خشم خداى بود ؛ كه حق تعالى از سرّ ضمير بنده آگاه است و مىبيند و مىداند كه او عمل از براى چه كرده است .
شيخ ، قدّس اللّه روحه ، گفت : حديث صحيح است كه بندهاى كه عمل نيكو كند ملائكهء حفظ ، كه ملازم وىاند آن عمل در صحيفهء وى بنويسند و مهر كرده به حضرت حق تعالى برند و عرض كنند . حق تعالى گويد : اين صحيفه بيندازيد كه او از اين عمل كه كرده نه مرا خواسته است . پس ، حق تعالى گويد : بنويسيد در صحيفهء او فلان چيز و فلان چيز . ملائكه گويند :
خداوندا ، ما ملازم وى بوديم و او هيچ از اين عمل كه فرمودى نكرد . حق تعالى گويد : نيّت اين بود . و قد قال النبى ، صلّى اللّه عليه و سلّم : إنّ اللّه لا ينظر إلى صوركم و لا إلى أعمالكم ، و إنّما ينظر إلى قلوبكم و نيّاتكم .
و قال شيخ الاسلام ، قدّس اللّه روحه : أعظم المجاهدات محافظة النيّات . گفت : بزرگترين مجاهدات آن است كه محافظت نيتها كنند تا از ريا دور بود .
و قال شيخ ، قدّس اللّه روحه : قيمة الأعمال بالنيّة و قيمة القلب بالهمّة و قيمة الجوارح بالخدمة .
گفت : قيمت اعمال و كردار به نيّت است ؛ پس ثمرهء كردار او آن بود كه نيّت در آن داشته بود . و قيمت دل به همت است ؛ پس به حسب آنكه دل او به خداى مشغول بود و همت او جز خداى نبود ، قدر و قيمت او بود . و قيمت جوارح و همه اعضا در آن است كه به خدمت خداى تعالى به كار دارد .
و قال ، قدّس اللّه روحه : لا يصفوا قلبك إلّا بتصحيح النيّة للّه ؛ و لن يصفوا بدنك إلّا بخدمة أولياء اللّه . گفت : صافى نتوان كرد دل خود را مگر به تصحيح نيّت خالص كه از براى خداى تعالى استعمال كنى . و صافى نتوان كرد بدن خود را از كدورات ، مگر به خدمت كردن اولياى حق و ملازمت صحبت ايشان نمودن از روى صدق .
و قال ، قدّس اللّه روحه : عمل واحد يصير بالنيّة أعمالا كثيرا . گفت : يك عمل كه به نيّت خالص از براى خداى تعالى كرده باشد ثمرهء آن يك عمل بازگردد به عملهاى بسيار .
و قال ، قدّس اللّه روحه : حيوة الأعمال و هلاكها بالنيّة . گفت : حيات اعمال [ و هلاك ] آن
مفتاح الهداية و مصباح العناية ( سيرت نامه سيد امين الدين بليانى ) — صفحة 120
مساهمون: محمود بن عثمان
ص١٢٠