و عبد اللّه عمر رضى اللّه عنهما مىگويد : « الحمّام من النّعيم الّذى احدثوه . »
و در تفسير اين آيت كه « ثم لنسألنّ يومئذ عن النّعيم » يك وجه اين گفتهاند : آن نعيم آب گرم است در زمستان .
و اگر كسى در حمّام او را دلّاكى كند شايد و اعضا و پشت او بمالد شايد و باك نباشد ، كه روايت آمده است كه يكى از صحابه مىگويد كه در سفر رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم به منزل فرود آمده بود در زير درختى . به آنجا رفتم . رسول اللّه را ديدم كه بر شكم خفته بود و غلامى سياه پشت رسول اللّه را مغمّزى مىكردى . گفتم يا رسول اللّه چيست اين ؟ فرمود كه ناقه مرا كوفته كرده است .
و در مستحمّ يعنى در مواضعى كه آب گرم بر خود ريزد بول كردن در سنّت مكروه است و ازو علّت وسواس پديد آيد .
و اطبّاء گفتهاند كه در تابستان بعد از حمّام يكى خواب كردن مقابل يك شربت دوا خوردن است .
و در تابستان بعد از خواب به آب سرد غسل آوردن پسنديدهء اطبّاست .
و هر كس كه وقت بيرون آمدن از حمّام پاى را به آب سرد شويد از نقرس ايمن گردد .
و حكما گفتهاند آدمى چون چهلساله شود بعد از آن هر روزى ازو چيزى نقصان كند ، الّا آن روز كه به حمّام رود .
و بعد از آب گرم آب سرد بر سر ريختن مضرّ است ، و بعد از بيرون آمدن « 1 » از حمّام آب سرد خوردن مكروه است .
و در چهل روز بايد كه يك بار موى آن عضو خود را پاك كند به نوره يا به ستره و نگذارد كه از چهل روز بگذرد .
و رسول اللّه فرموده است : « لا يحلّ لرجل يدخل خليله الحمّام و فى بيته مستحمّ . »
و روايت مشهور آن است كه بر مردان حرام است كه به حمّام اندر آيند الّا به ميزر ، و
هامش
( 1 ) - اصل : آمدند .