و بر سماط و [ سفرهء ] طعام سخن گفتن شايد و مكروه نيست كه بعضى گفتهاند كه خاموشى بر سفره از فعل مجوس است .
و ادب آن است كه طعام را به سه انگشت خورد و از پيش خود خورد و لقمهء خرد « 1 » برگيرد و نيكو خايد و در خاييدن دو منه را بر بسيار بر هم نزند و نان را كه گيرد به هر دو دست شكند و تا آن لقمه كه در دهان دارد فرونبرد دست به لقمهء ديگر دراز نكند و چون فارغ گردد « الحمد للّه » بگويد و دعائى اگر داند بخواند . و جميع دست را در كاسه زدن و آلوده كردن از ظرافت دور است .
مشايخ فرمودهاند كه مؤاكله با اخوان به انبساط و گشاده بايد و با بيگانگان به ادب و با فقرا به ايثار .
و جنيد فرموده است كه مؤاكلهء اخوان حكم رضاع دارد . بنگر كه طعام با كه مىخورى .
و اختيار اين قوم آن است كه به وقت سفره جمع شوند و طعام را به جمع خورند كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم فرموده است : « الا كل مع الاخوان شفاء . » و ديگر فرموده است :
« خير الطّعام ما كثرت عليه الايدى . »
و چون با جمع طعام خورد ادب آن است كه تا مادام كه جمع خورند او دست باز نكشد و بس نكند تا آنگاه كه جمع دست باز كشند ، خصوصا كه او مقدّم جمع باشد .
رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم وقتى كه با جماعت طعام خوردى از همه آخرتر بس كردى .
يكى از مشايخ را پرسيدند كه كدام خوردن است كه زيان ندارد ؟ فرمود آنك به امر خداى خورى نه به هواى نفس .
ابراهيم بن شيبان مىفرمايد كه سى سال است تا به شهوت طعام نخوردهام .
و ادب آن است كه لقمهء يك بار گزيده را باز در كاسه نزند .
روى انّ رجلا تجشّأ عند رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم ، مردى در مجلس رسول آروغ داد ،
هامش
( 1 ) - اصل : خورد .