فصّ آداب الصّحبة مع كلّ طائفة
آدمى را تنهايى بهتر از همنشين بد ، و همنشين نيك بهتر از تنهايى .
رسول صلّى اللّه عليه و سلّم فرموده است : « المرء على دين خليله فلينظر من يخالل » ، و ديگر فرموده است آن مؤمنى كه با مردم اختلاط كند و بر رنج و ايذاى ايشان صبر كند بهتر از آن مؤمنى است كه با خلق اختلاط نكند و بر رنج و ايذاى خلق صبر نكند .
و هم رسول اللّه فرموده است صلّى اللّه عليه و سلّم : « لا خير فيمن لا يألف و لا يؤلف » ، و هر كلمهاى ازين كلمات حكمتى است و در هر نوعى خيرى .
شيخ ابو حفص حدّاد نيسابورى را پرسيدند كه احكام فقر و آداب فقر در صحبت چيست ؟
فرمود نگاه داشت حرمت مشايخ و زندگانى خوب با برادران و همسران ، و نصيحت و شفقت باخردان ، و ترك صحبت با كسى كه از جنس او نبود ، و ملازمت ايثار ، و هيچ چيزى ذخيره ناكردن ، و يارى برادر مسلمان كردن در امور دين و دنيا .
و از آداب صوفيّه آن است كه صحبت با جنس خود دارند يا با كسى كه ازو چيزى استفادت كنند ، و گفتهاند اولى آن است كه صحبت با كسى دارى كه در اعتقاد موافق تو باشد و در مجالست حشمت او در باطن تو متمكّن ، قال اللّه تعالى :
« وَ لا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ »
. و با كسى كه مخالف راه تو باشد صحبت ندارى اگر چند خويش تو باشد . نمىبينى كه نوح عليه السّلم در حقّ پسر خود گفت :
« إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي » .
حضرت عزّت چگونه جواب فرمود :
« إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ »
. پس معلوم شد كه اهل تو آن است كه بر عمل و دل تست .
شيخ عالم سيف الدين باخرزى رضوان اللّه عليه فرموده است :