در نظر آيد و هواهاى صافى نورانى و آبهاى منور و كوچههاى فراخ و سراهاى عظيم پاكيزه و فرشهاى خوب گسترده و دعوتهاى پرنعمت آماده كرده مشاهده كند . و اگر اجزاء وجود سالك ملوث باشد به لقمات حظوظى و ملطخ به ظلمات هوا ، بر خلاف اين بيند ، چون آتشهاى سهمناك پردود بطىء الحركة ، كه در وى مىافتد و او را مىسوزد . و بيند كه وى را در آنجا مىاندازند و هواهاى تيره بيند و برق و صواعق با هيبت و تاريكيهاى هولناك كه او در آنجا گرفتار مانده است ، و آبهاى مكدر پرنجاست كه او در آنجا غرقه مىشود و به گل آلوده مىگردد ، و كوچههاى تنگ و تاريك و سراى خراب نجس كه او در آنجا گم مىشود . و هرگاه كه مىخواهد كه به صحرا بيرون رود ، ديوارهاى بزرگ 35 حايل مىشود و تلهاى خاك كه او به دشوارى بر آنجا مىرود و جايهاى عميق ظلمانى بيند كه او در آنجا مىافتد . و در آن مقام حيوانات موذيه چون مار و مور و كژدم و شير و پلنگ و خرس و خوك و امثال آن پديد مىآيد و او را زحمت مىدهند . و اينها صور صفات نفس امارهء او باشد . و به قدر آنكه ظلمات لقمات حظوظى به صفاى لقمات حقوقى در بدل مىافتد ، صفات ذميمه به صفات حميده مبدل مىشود و اين صور كريهه نيز به صور سليمه ، چون گوسفند و آهو و مرغان خوشرنگ خوشآواز متبدل مىشود 36 .
23 - و گاه باشد كه 37 صورت حيوانى خلع كنند و بهصورت انسانى متلبس شوند و خود را به سالك نمايند . و هرچند صفاى لقمهء حقوقى زيادتتر ، حسن اين صور زيادتتر . و علامت حسن اين صور غيبى در عالم شهادت ، حسن سيرت سالك باشد .
24 - و گاه باشد كه شخص مظلم بسان نور مشخص شود . و در اين مقام سالك را بر حقيقت لطيفهء انانيت و تربيت بدن مكتسب كه با او باقى خواهد ماند ، اطلاع افتد ، و بر سر سخن سيد الفقراء ابراهيم ادهم - قدس الله سره - وقوف يابد كه او فرموده است : اطب مطعمك و ما عليك ان تقوم بالليل و تصوم بالنهار . و در حصول طيب مطعم كه لقمهء حلال است و بناى شخص
مصنفات فارسى ( فارسى ) — صفحة 306
مساهمون: نجيب مايل هروى
ص٣٠٦