ابن عربى نيز وى را " كنز لا ينفد " ناميد 5 .
در بين رسالههاى ابن عربى ، رسالهاى وجود دارد كه در آن به چند پرسش از سعد الدين حمويه پاسخ داده شده است . اين موضوع غير از آنكه حيثيت علمى ابن عربى را نشان مىدهد ، ميزان تأثيرپذيرى سعد الدين را از او آشكار مىسازد 6 .
شايد پرداختن به تأويل حروف ، كه اخوان الصفا و ابن عربى نيز به آن توجه كرده بودند ، حاصل اين تأثيرپذيرى است 7 . در مراد المريدين خواجه غياث الدين هبة اللّه بن سعد الدين حمويه ، كتب و رسائل سعد الدين را معرفى مىكند و در مقدمه المصباح فى التصوف تعداد كتب و رسائل او به پنجاه و يك عدد مىرسد كه سجنجل الارواح ، شرح الصاد ، الحاح القاصد ، رسالة الجمع بين الانفس و الاعين محبوب الاوليا ، قلب المنقلب ، ظهور التوحيد فى نور التجريد ، اسرار البارى فى نغمات القارى و المصباح فى التصوف از جملهء آنهاست 8 . بيشتر آثار او ديرفهم و بيانكننده اسرارى است كه مفهوم آنها چندان روشن نيست و در آنها - چنانكه گفته شد - حروف الفبا تأويل مىگردد و ارقام و اشكال مختلف تفسير مىشود . او آن چنان در بيان اسرار حروف پيش رفت كه گروهى او را به مشرب حروفىگرى متهم ساختهاند يا حد اقل تعاليم او را تأثيرگذار بر " حروفيه " دانستهاند 9 .
دقيقترين و معتبرترين آرا و عقايد او در آثار عزيز نسفى انعكاس يافته و از اين نظر آثار نسفى اهميت زيادى پيدا كرده است . برخى از تذكرهنويسان براى معرفى آراى سعد الدين تنها به رسالههاى نسفى استناد كردهاند 10 . برخى از حالات روحى و ويژگيهاى اخلاقى وى نيز در كتابهاى نسفى ثبت شده است . از جمله نسفى دربارهء سفرهاى روحانى او در كتاب انسان كامل چنين روايت مىكند :
« شيخ ما مىفرمود كه روح من سيزده روز در آسمانها بماند ، آنگاه به قالب آمد و قالب در اين سيزده روز همچون مرده افتاده بود و هيچ خبر نداشت و ديگران كه حاضر بودند ، گفتند كه سيزده روز است كه قالب تو چنين افتاده است 11 . »
شخصيت عرفانى عزيز نسفى بيش از همه تحت تأثير تعاليم سعد الدين حمويه شكل گرفت و آراى او بر ديدگاههاى نسفى تأثير فراوان گذاشت . نسفى وى را پير و مراد خود مىخواند و در جاىجاى آثار خويش از او نام مىبرد و به تبيين آراى
بيان التنزيل ( فارسى ) — صفحة 3
مساهمون: عزيز الدين النسفي
ص٣