دهند « 1 » از جهت آنكه به رياضات و مجاهدات ، روح نفسانى وى « 2 » در اعتدال همچون جوهر فلك شود و نفس ناطقهء وى در تجرّد و انقطاع همچون نفس فلكى گردد . و « 3 » به مناسبتى كه ميان نفس ناطقهء وى و نفس فلكى پيدا شود ، هر چيز كه در نفس فلكى باشد در نفس ناطقهء وى پيدا آيد « 4 » همچنانكه دو مرآت صافى را « 5 » در مقابله پيدا آيد « 6 » ، كلى باشد . و چون كلى پيدا آيد « 7 » ، نفس ناطقه با « 8 » متخيّله به طريق جزوى حكايت كند و از متخيّله به « 9 » حسّ مشترك نزول كند « 10 » و چون به حس مشترك نزول كرد « 11 » ، محسوس اين كس گشت « 12 » . و تفاوت نكند ميان آنكه از بيرون چيزى به حسّ مشترك رسد يا از اندرون و از جهت اين معنى بعضى او را حس مشترك گفتند « 13 » و « 14 » از هر دو طرف ادراك مىتواند كرد . پس هركه « 15 » را معراج « 16 » دماغ ، به سلامتتر باشد و « 17 » قوّت متخيّله و « 18 » حسّ مشترك وى صافىتر بود « 19 » ، از علايق و عوايق ، خبر « 20 » او راستتر و درستتر باشد ، مانند خواب [ 245 الف ] كه خواب هم از اين قبيل « 21 » است و « 22 » وحى بعضى از « 23 » انبيا در خواب بوده است « 24 » .
اين است معنى وحى و الهام كه گفته شد .
و بعضى از مبتديان باشند كه چون اين حال « 25 » مر ايشان را پيدا آيد و چيزى كه معلوم ايشان نبوده « 26 » باشد ، ناگاه « 27 » معلوم ايشان شود « 28 » چنين گمان برند « 29 » كه مگر از بيرون مىشنوند و آن را آواز هاتف نام نهند .
هامش
( 1 ) . مت ، كد ، كب : شود .
( 2 ) . كد ، كب : - وى .
( 3 ) . كد ، كب : - و .
( 4 ) . مت : آمد .
( 5 ) . مت : + كه .
( 6 ) . كد ، كب : - همچنانكه دو مرآت . . . پيدا آيد .
( 7 ) . كب : آمد .
( 8 ) . كد : يا
( 9 ) . كد ، كب : - به .
( 10 ) . كد : + و چون به حس مشترك نزول كند .
( 11 ) . مت ، كب : كند .
( 12 ) . مت : گشته ، كب : شود .
( 13 ) . كد ، كب : گفتهاند .
( 14 ) . مت : كه .
( 15 ) . كد : مركب .
( 16 ) . كد ، كب : مزاج .
( 17 ) . اساس : - و .
( 18 ) . كب : او .
( 19 ) . كد ، كب : شود .
( 20 ) . كد : جز ، كب : خير .
( 21 ) . مت : قبل .
( 22 ) . كد ، كب : - و .
( 23 ) . مت ، كد ، كب : - از .
( 24 ) . كب : - است .
( 25 ) . كد ، كب : حالات .
( 26 ) . كب : نبود .
( 27 ) . كد ، كب : - ناگاه .
( 28 ) . كد ، كب : + و .
( 29 ) . كد ، كب : بردند .