فصل در سخن اهل وحدت در بيان وحى و الهام
بدان كه « 1 » اهل وحدت مىگويند كه طريق حصول علم دو بيش نيست : يا به طريق وحى است يا به طريق الهام . از جهت آنكه هر علمى كه مر اين كس را حاصل است از اين « 2 » خالى نباشد « 3 » كه « 4 » بهواسطه بود « 5 » يا بىواسطه . اگر بهواسطه بود ، حصول آن علم به وحى است و واسطه هرآينه « 6 » ملك باشد 84 از جهت آنكه ملك بهواسطه است و واسطه در بيرون باشد همچون حواس ظاهر و همچنين « 7 » استاد دانا و شيخ كامل . و « 8 » اين را وحى جهر مىگويند « 9 » . و در اندرون هم باشد همچون « 10 » حواس باطن و عقل . و اين را وحى سرّ مىگويند « 11 » . و اگر بىواسطه باشد حصول آن علم به الهام است [ 245 ب ] و از اينجاست كه الهام را علم لدنّى مىگويند 85 « 12 » و الهام را سرّ « 13 » نور اللّه « 14 » مىگويند « 15 » . و اللّه اعلم « 16 » .
باب « 17 » [ در بيان اينكه هر چيز كه در عالم واقع خواهد شد قبل از وقوع آن چيز وى را به خواب بيند . . . ]
بدان كه آدمى باشد كه هر چيز كه در عالم واقع خواهد شد « 18 » قبل از وقوع آن چيز وى را به خواب بيند و آدمى باشد كه در بيدارى هم بيند « 19 » . و در بيدارى بهواسطه باشد و بىواسطه هم باشد . بهواسطه چنان باشد كه صورتى در خارج مصوّر شود و با وى از « 20 » احوال گذشته و آينده حكايت كند و او را به تجربه معلوم شده باشد كه هر چيز كه اين صورت مىگويد « 21 » ، راست مىگويد . و « 22 » اين صورت را انبيا ملك مىگويند و اهل تصوّف شيخ الغيب « 23 » مىخوانند . و « 24 » بىواسطه چنان باشد كه در
هامش
( 1 ) . اساس : + كه .
( 2 ) . كد ، كب : + دو .
( 3 ) . كب : نيست .
( 4 ) . مت ، كد ، كب : + يا .
( 5 ) . كد : - بود .
( 6 ) . كد ، كب : - هرآينه .
( 7 ) . مت : همچون ، كد ، كب : - حواس ظاهر و همچنين .
( 8 ) . كب : - و .
( 9 ) . كد ، كب : گويند .
( 10 ) . كب : چون .
( 11 ) . كد ، كب : گويند .
( 12 ) . كد ، كب : گفتهاند .
( 13 ) . مت ، كد ، كب : + و .
( 14 ) . مت : + هم ، كد ، كب : نو اسب .
( 15 ) . مت ، كد ، كب : گويند .
( 16 ) . كد ، كب : - و اللّه اعلم .
( 17 ) . مت ، كد ، كب : فصل .
( 18 ) . مت : شدن .
( 19 ) . مت : ببيند .
( 20 ) . كد ، كب : - از .
( 21 ) . مت : + هم .
( 22 ) . مت ، كد ، كب : - و .
( 23 ) . كب : شيخ الغيوب .
( 24 ) . مت ، كد ، كب : - و .