اى درويش
اصل همه عيبها و بدىها پر خوردن است و اندك خوردن آن نيست كه روزى يا ده روز اندك خورد و آنگاه بسيار خورد كه اين چنين سودى نكند بلكه زيان كند بعضى هستند كه چند روز غذا كم خورند و چله گيرند و بعد از آن بسيار خورند اينچنين بىفايده است و عمر شريف ضايع كردن است . اندك خوردن آن باشد كه بدان ثبات نمايند كه از ثبات كارها گشايد و از بىثباتى هيچ كارى نيايد .
اى درويش !
در سلوك دو چيز به غايت معظم است و بىآن دو چيز سلوك ميسر نشود يكى صحبت دانا و يكى اندك خوردن و بايد به اذكار و اوراد مداومت كند و كم خوردن و ( كم ) گفتن را بر خود لازم كند و سالك بايد مريد دانا باشد . « 1 »
فصل در بيان آنكه نيت سالك در سلوك چيست
« اى درويش ! »
بايد كه نيت سالك در [ سلوك ] رياضات و مجاهدات آن نباشد كه طلب خدا مىكنم از جهت آنكه « 2 » خداى با همه است و حاجت به طلب كردن نيست و وجود همه از او « است » و بقاى همه بدوست « و بازگشت همه به اوست » بلكه خود همه اوست .
و ديگر آن « كه بايد كه آن » نباشد كه طلب طهارت و اخلاق نيك « مىكنم و آن نباشد كه » طلب علم و معرفت « مىكنم و آن نباشد كه » طلب كشف اسرار و ظهور انوار مىكنم . [ زيرا ] كه اينها هريك به مرتبه ( اى ) از مراتب انسانى مخصوص ( است ) « 3 » و چون سالك به اين مرتبه رسد « 4 » اگر خواهد و اگر نخواهد آن چيز كه به آن مرتبه « 5 » مخصوص است [ خود ] ظاهر شود « و اگر بدان مرتبه نرسد امكان ندارد كه چيزى كه به آن مرتبه مخصوص است ظاهر شود » .
انسان ، مراتب دارد چنان كه درخت مراتب دارد . پيدا است كه در هر مرتبه ( اى ) از مراتب درخت چه پيدا « 6 » آيد . پس كار باغبان آن است كه زمين را نرم و موافق مىدارد « 7 » و از
هامش
( 1 ) . به جاى سه فراز فوق آمده است « برداشتن اين حجابها و رسيدن به اين مقامها به عزلت و كم خوردن و كم خفتن و كم گفتن ميسر مىشود اما در صحبت دانا ، ثبات بر اين مقامات مىبايد كه از ثبات كارها گشايد و از بىثباتى هيچ كار نيك نيايد .
( 2 ) . زيرا .
( 3 ) . مخصوصند .
( 4 ) . رسيد .
( 5 ) . مرتبه خود .
( 6 ) . پديد .
( 7 ) . دارد .