كبير است و در اين فلك ملايكه بسيارند و ملكى « 1 » كه موكل است بر انبساط « 2 » و فرح و شهوت ، سرور اين ملايكه است .
و دل آسمان چهارم است و نمودار فلك شمس است ، از جهت آنكه شمس ، دل عالم كبير است و در اين فلك ملايكه بسيارند و ملكى كه موكل است بر حيات ، سرور اين ملايكه است و « اسرافيل از اين ملائكه است » و اسرافيل سبب حيات عالميان است .
و مراره آسمان پنجم است و نمودار فلك مريخ است ، از جهت آنكه مريخ ، مرارهء عالم كبير است و در اين فلك ملايكه بسيارند و ملكى كه موكل است بر غضب و قهر « و ضرب و قتل » سرور اين ملايكه است .
و جگر آسمان ششم است و نمودار فلك مشترى است ، از جهت آنكه مشترى ، جگر عالم كبير است و در اين فلك ملايكه بسيارند و ملكى « 3 » كه موكل است بر ارزاق ، سرور اين ملائكه است « و ميكاييل از اين ملايكه است » . و ميكاييل سبب ارزاق عالميان است .
و سپرز ، آسمان هفتم است و نمودار فلك زحل است ، از جهت آنكه ، زحل ، سپرز عالم كبير است . و در اين فلك ملايكه است . و ملكى « 4 » كه موكل است بر ارزاق ، سرور اين ملايكه است « و عزراييل از اين ملايكه است و سبب قبض ارواح عالميان است » .
و روح حيوانى كرسى است و نمودار فلك ثوابت « 4 » است ، از جهت آنكه فلك ثوابت ، كرسى عالم كبير است . و در اين فلك ملايكه بسيارند .
و روح انسانى عرش است و نمودار فلك الافلاك است ، از جهت آنكه فلك الافلاك ، عرش عالم كبير است .
و عقل خليفهء خداى است و نمودار عقل اول است ، از جهت آنكه عقل اول در عالم كبير خليفهء خداى است .
و اعضاء ، مادامى « 5 » كه نشو و نما ندارند ، نمودار معادنند و چون نشو و نما ظاهر شد ، نمودار نباتاتاند . « 6 » و چون حس و حركت ارادى پيدا آمد نمودار حيوانند . « در رساله مبدأ و معاد زيادت از اين نوشتهام ؛ اگر خواهند از آنجا طلب كنند » .
هامش
( 1 ) . موكلى .
( 2 ) . نشاط .
( 3 ) . موكلى .
( 4 ) . ثابتات .
( 5 ) . تا مادام .
( 6 ) . نباتند .