عظمت را بنشاند امّا آن كسى كه دوستدار باشد به شجاعت و سخاوت و لطف و كرم الى غير ذلك وصف كند امّا اللّه زشت آفريد و نغز آفريد و گلخن پديد آورد و بيمارى و صحّت و هر كسى را درين جهان راحتى و رنجى مقدّر كرد و بر حسب آن تقدير و حكم كرد نظر هركسى بر جايى مىافتد يكى را نظر بر جمالى و سبزهء و آب روان و خوشخويى مىافتد و او در آن نظر مواظبت مىكند و او را سبب شادى مىبود و يكى را نظر بر گلخن و روى ترش و خشم و حسد مىافتد در رنج مىباشد ، بسبب نظرهاى پراكنده آسايش و رنج مختلف شد مر خلقان را با آنك اعتقاد همه يكيست كه همه آفريدهء خداست و ليكن نظر مختلف است از انك نظر دگرست و اعتقاد ديگرست اكنون نيز اللّه بيان كرد كه
وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً
« 1 » و نيز فرموده
إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ
-
يَفْعَلُ اللَّهُ ما يَشاءُ
و
يَحْكُمُ ما يُرِيدُ
وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ
« 2 » و نيز فرموده .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا
-
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا
-
أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ
-
مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ
« 3 » همه را بيان كرد و همه را فريضه است اعتقاد كردن كه اين همه راستست و صدقست و حقّست و در وى هيچ شكّى نيست امّا نظر هركسى بر كجا افتد به پايان آنجا رسد از انك قدم آنجا رود كه نظر افتد نظر يكى به مالك يوم الدّين افتد و يؤمنون بالغيب متّقى شود و نظر يكى به
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ جَنَّاتُ
افتد رغبت در طاعت و رجا براحت افتد و يكى را نظر بدين افتد كه و
مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ
« 4 » بترس و احتراز از معصيت افتد و چون كسى
هامش
( 1 ) قرآن كريم ، سورهء 7 ، آيهء 179 .
( 2 ) سورهء 6 ، آيهء 57 ، و سورهء 14 ، آيهء 22 ، و سورهء 5 ، آيهء 1 ، و سورهء 10 آيهء 19 .
( 3 ) سورهء 18 ، آيهء 107 ، و سورهء 2 ، آيهء 6 ، و سورهء 4 ، آيهء 59 ، و سورهء 41 ، آيهء 46
( 4 ) سورهء 3 ، آيهء 123