حدثانى از تصاريف مكريّات حدث « 1 » چيست ؟ اگر طوارق عزّتش بطرق ( ؟ ) كند ، در كون جبال شوامخ بر وى درآيد ، و زمين از همديگر بگسلد ، و بخار منتشر شود ، و آسمان با عظمت از صولت آن درّه ذرّه شود . اين حدثان را در هيچ محلّ بار نيستى . سيّد صابران را ببين كه چون ممتحن شد بقتل حمزه ، از ضعف بشريّت درآورد ، قهريّات غيرت قدم روى بنمود ، گفت « لاقتلنّ سبعين من قريش . » آنگه عتاب بنگر از حضرت قديم كه چون آمد :
« لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ . »
« 8 »
( 512 ) جانا ! آنك خواب نتواند « 9 » بست ، و طبع شهوت از خود نتواند راند ، و عجز بشريّت از خود برنتواند داشت ، و انسانى با روحانى بدل نتواند كرد ، و طبع بهيمى نتواند بريد ، از جناب جان عقل را بنور مزيد نتوان داد . نفس امّاره را لوّامه نتواند كرد ، خلق صورت را مبدّل نتواند كرد ، خواطر شيطانى و ربّانى از حومهء صدر دفع نتواند كرد ، امراض و اسقام و موت اجسام و فناء اجرام از خود نتواند انداخت . عرض از جوهر جلا نتواند كرد ، علل از تصاريف نتواند برد ، حيل از مكر بنتواند ستد ، آيات قدر منسوخ نتواند كرد ، آسمان و زمين و چرخ و أفلاك و شموس و أقمار و نجوم و آثار موجود و معدوم نتواند كرد ، بعد از شواهد ذرّات و صفات قديم تصرّف نتواند كرد . چه پاى صبر بلاى قديمى دارد ، كه اگر ذرّهئى آتش دوزخ در هفت آسمان و زمين اندازد ، جمله بسوزد ؟ اگر باد را بفرمايد ،
هامش
( 1 ) حدثM: احدثS( 8 )لَيْسَ لَكَ . .: سورهء 3 ( آل عمران ) آيهء 123
( 9 ) نتواند : بتواندSM