ماهيّات و بخشندهء كمالاتست :
« أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى »
« 1 » و واجب الوجود بهترين و تمامترين همهء موجوداتست زيرا كه همهء كمالها و جمالها ازو راشح است ، و جلال رفيعتر و بهاى تمامتر و نور قاهرتر او راست سبحانه و تعالى عمّا يقول الملحدون « 2 » علوّا كبيرا . و همچنانكه ما در آفتاب نظر كنيم و نور او ما را « 3 » منع مىكند از احاطت به جرم او ، و همچنان ما را شايد كه حقّ را بدانيم و احاطت بذات او ما را ميسّر نشود ، چنان كه در قرآن ياد كرد
« وَ لا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْماً »
« 4 » ، و همچنانكه
« لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ »
« 5 » .
قاعده
( 45 ) بدان كه رأى جماعتى بر آن قرار گرفت كه بارى عزّ اسمه چيزها را در ازل ايجاد نكرد و بعد از آن ايجاد كرد و شروع كرد در ايجاد چيزها . و حجت اين جماعت آنست كه اگر صنع دائم باشد با صانع لازم آيد ميان ايشان برابرى ، و اين محال است . و حجّتى ديگر آنست كه اگر عالم دائم الوجود بودى حوادث عالم متناهى بودى ، و اين محال است زيرا كه امروز آخر « 6 » حوادث ماضيست و با امروز متناهى شد ، پس متناهى شد .
( 46 ) و جماعتى ديگر از حكما گفتهاند كه حقّ تعالى پيوسته موجد و فاعل چيزهاست و وجود موجودات دائمست با او . و حجّت ايشان
هامش
( 1 ) سورهء 20 ( طه ) آيهء 52
( 2 ) الملحدون : المحلدونI )الملحدونA (( 3 ) ما را :
مراI( 4 ) سورهء 20 ( طه ) آيهء 109
( 5 ) سورهء 6 ( الانعام ) آيهء 103
( 6 ) امروز آخر : امروز و آخرI )اليوم الاخر ما مضىA (