شود . اگر نور اين معنى دارد ، اطلاق نور حقيقى خود بر خدا آيد ، و بر ديگر نورها باسم مجاز افتد . همه موجودات عالم ، خود معدوم بودند ؛ پس بنور او و قدرت و ارادت او موجود شدند . پس چون وجود آسمان و زمين از قدرت و ارادت او باشد ،
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
جز وى نباشد . هرگز هيچ ذرّه را در ظلمت توان ديد ؟ نه ، ظهور و كشف ذرّات بوجود طلوع آفتاب باشد . اگر طلوع آفتاب نباشد ، وجود ذرّات نتوان ديد و معدوم نمايد . اگر طلوع نور
« اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ »
نبودى ، وجود ذرّات
« وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ
هرگز نبودى .
( 337 ) پس اين خبر كه مصطفى گفت : « إنّ اللّه خلق الخلق من ظلمة ثمّ رشّ عليهم من نوره » از بهر اين معنى گفت كه وجود خلق نعت ظلمت داشت ؛ آن را بنور الهيّت مقرون كردند تا همه وجود ايشان نور باشد ، و ظلمت ايشان بنور مبدّل شود . اينجا بدانى كه شبلى چرا مىگويد : « ما فى الجنّة أحد سوى اللّه » .
سخن معروف كرخى نيز ترا مصوّر گردد آنجا كه گفت : « ليس فى الوجود إلّا اللّه » سخن ابو العبّاس قصّاب ترا روى نمايد « ليس فى الدّارين إلّا ربّى و إنّ الموجودات
هامش
( 1 ) اگر نورASاگر نه نورBHPRU- - خود بر خدا آيدASجز بر خدا نشايد كردBبر خدا آيدHجز بر خدا نيايدPUخود بر خدا بايدR- -
( 2 ) باسمABPRSUبهH- - عالمBو عالمAHSدر عالمPUدو عالمR- -
( 4 ) سورهء 24 ( النور ) آيهء 35 م - - جزوىABPRSUچرا اوH- -
( 5 ) توان ديدBHPUديدهASديدن نتوانR- - باشدABHPSUتوان بودR- -
( 6 ) نمايدABPRSUبمانندH- - طلوع نورBطلوعAHPRSU- -
( 7 - 8 ) ذرات . . . نبودىAHPRSUذرات نبودى و اذا . . . ذريتهمB- -
( 7 ) سورهء 7 ( الاعراف ) آيهء 172 ك - -
( 9 ) منIفىA . . . U- -
( 10 ) وجودAHPRSU - B- -
( 11 ) مقرونBPRموصولASموصوفHU- -
( 13 - 14 ) سخن . . . سخنABHPSUسخنR- -
( 13 ) مصورA . . . UمتصورI- - گرددBHPRشودASU- -
( 14 ) تراABHPSUاينجا تراR- -
( 1 - 14 )A . . . U - M- -