است . و معنى كلمهء آزادى چيست ؟ آزادى به عكس موجودات مادى عبارتست از تسليم نشدن در برابر تأثرات خارجى : ازليت چه معنى دارد ؟ ازليت استمرار زمان نامتناهى است .
نيروى تصورى عقل نيروئيست منحصر بعقل بشرى يعنى نيروئيكه محرك و مبدأ حيات بدن است . اين نيرو جز بهوسيله حواس نمىتواند معقولات را درك كند درحالىكه عقول مجرده و خدا ، حقيقت ماهيت عالم مادى را بهوسيله معقولات منتزعه از اعراض حسى درك نمىكنند بلكه مستقيما و بدون واسطه آنها را در مىيابند . نيروى تصورى تحققپذير نيست مگر آنكه عقل ، مفاهيم تصورى ( موصوف و صفت يا محصول و موضوع ) را بهم مرتبط سازد مثلا گفته شود غول ترسناك است ؛ ليكن نتيجهء تصديق اين حكم ، اضافهء صفت بر موصوف است يعنى اضافهء غول بر ترس نه تأكيد براى اصالت وجود آنها اين نوع تصديق را در زبانهاى لاتينى تصديق تصورى نامند
noitubirtta'd tnemeguj
زيرا چنين تصديقى جز تصور چيز ديگرى نمىباشد .
اگر چه عقل در تصديق حكم مىكند ليكن غرض از اين حكم ، صدق قضيه است فقط از لحاظ منطقى . پس تصديق در حكم تصورى ، امرى عرضى است و وسيلهايست كه عقل آن محمول را بموضوع اسناد مىكند تا بدين صورت محمول و موضوع را دريابد .
اما نيروى دوم عقل كه از اولى مهمتر است نيروى تصديقى عقل است
sutcelletnI
و آن نيروئى است كه عقل بهوسيله آن ، اصالت موجوديت را دريابد .
در زبانهاى لاتين اين حكم را تصديق وجودى
ecnetsixe'd tnemeguj
گويند :
مثلا قلم هست ، غول نيست ؛ و در زبانهاى سامى لغت « موجود » را براى تأكيد اصالت وجود به كار مىبرند ، چون كلمهء « موجود » دو معنى دارد : يكى اسم و ديگر صفت : اسم است وقتى بر شيئى از اشياء اطلاق گردد ، و صفت است وقتىكه بر موجودى