پنجاه هزار دينار ورزد ، عمر وى « 1 » سپرى شود و از ورزش دين فروماند « 2 » . و چون مرد به حلال ورزيدن حريص بود به شبهت و حرام ورزيدن افتد ، چه حريصى به حلال به حرام درافكند و هرچند مرد مال بيشتر ورزد « 3 » ترس درويشى در دل [
a
74 ] وى بيشتر شود .
و خواجه ابو بكر ورّاق را - رحمة اللّه عليه - پرسيدند از تأويل آنچه مولى عزّ و جلّ فرموده است در كتاب پيشينيان : « عبدى يعصيني ليستغنى ، فإذا استغنى افتقر » . گفت : بنده « 4 » مرا بىفرمانى كند « 5 » و از حرام ورزد تا توانگر شود ، چون توانگر شد « 6 » درويش شود . مر اين را دو جواب گفتهاند : « 7 » يكى چنين گفتهاند « 8 » كه اگر از مال توانگر شود به « 9 » طاعت درويش شود و اين ظاهر است و جواب ديگر « 10 » آنكه هركه وى توانگرى طلب كند تا ترس درويشى از دل وى كمتر شود مولى عزّ و جلّ ترس درويشى را در دل او زيادت كند ، چه ترس درويشى عقوبت است و با ترس درويشى مزهء عيش نبود . و از عداوت به نصيحت خواندن آن بود كه چون مرد مقرّ آمد كه دشمنترين دشمنان هواى تن است و يا ابليس ، جهد كند تا دشمنتر هواى تن را دارد و ابليس را ، چه دشمناكى « 11 » ابليس فريضه است ، چه مولى عزّ و جلّ فرموده است : « 12 »
« إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا »
[ فاطر / 6 ] .
ديو « 13 » مر شما را دشمن است دشمن گيريد ورا . « 14 » و مؤمن دوست است و دوست گيردش [
b
74 ] و برادر ، چه مولى عزّ و جلّ در قرآن چنين فرموده است : « 15 »
« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ »
[ الحجرات / 10 ] . گفت : مؤمنان مر يكديگر را برادراناند خوبى كنيد ميان برادران .
و رسول - صلّى اللّه عليه و سلّم - چنين فرموده است : « الا إنّ الدّين النّصيحة » . گفت :
دين نصيحت است .
و خواجه حكيم - رحمه اللّه - چنين گفت « 16 » كه كمترين درجهء نصيحت آن است كه مسلمانان را بد نخواهى و ميانهتر آن است كه همچون خويشتن خواهى و برترش آن
هامش
( 1 ) . عمرش .
( 2 ) . دور .
( 3 ) . هرچند مردم حرام بيش ورزد .
( 4 ) . + من .
( 5 ) . مىكند .
( 6 ) . شود + باز دلش .
( 7 ) . داده است .
( 8 ) . گفته است .
( 9 ) . از .
( 10 ) . + چنين گفتهاند .
( 11 ) . دشمنايگى .
( 12 ) . + قوله تعالى .
( 13 ) . ابليس .
( 14 ) . گيريدش .
( 15 ) . + قوله تعالى .
( 16 ) . گفته است .