است ، « 1 » و هركه را مال از بهر قوّت دل بايد هرچند بسيار بيايد « 2 » دلش قوىّ نشود ، از بهر آنكه مال بسيار را « 3 » همچنان هلاك صورت بندد كه مال اندك را . و حريص را به دنيا ابليس بفريبد . چون هزار درم دارد مثلا به وى چنين نمايد كه هزار درم اندك است اگر « 4 » ترا د [ ه ] هزار درم شود دل قوىتر شود « 5 » و عيش تو خوشتر « 6 » شود . و چون به ده هزار رسيد باز به وى چنين نمايد كه ده هزار اندك بود و اگر به پنجاه هزار رسد دل تو قوىّ شود . « 7 » و اگر به صد هزار رسد كه دل قوىّ نشود « 8 » از بهر آنكه پنجاه هزار دينار « 9 » سپرى شدن « 10 » صورت بندد همچنانكه مر هزار را . اگر كسى خرد دارد در پى « 11 » فريب ابليس نرود و به ورزش پنجاه هزار دينار مشغول نشود ، چه يكى كه هزار درم دارد مر يكى را كه صد هزار درم دارد نگه كند مثلا « 12 » و احوال آنكس معلوم كند . چون بيند كه دل آنكس هيچ قوىتر نيست از دل وى « 13 » و عيش وى خوشتر نى [
b
73 ] بلك آنكس را ضعيفتر بيند و به ورزش زيادتى حريصتر داند كه فريب ابليس است چه بسيارى مال توانگرى دل نيارد . دليل برين آن است كه مولى عزّ و جلّ مىفرمايد : « 14 »
« قُلْ لَوْ أَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزائِنَ رَحْمَةِ رَبِّي إِذاً لَأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْإِنْفاقِ وَ كانَ الْإِنْسانُ قَتُوراً » .
[ بنى اسرائيل / 100 ] . مولى عزّ و جلّ مىفرمايد مر رسول را - صلى اللّه عليه و سلّم - كه بگويشان كه اگر « 15 » مثلا بر خزينههاى رحمت مولى پادشاه گرديد آخر نياريد به كار بردن از بيم سپرى شدن ، چه آدمى را طبع بر سخت نگاه داشتن مال است . « 16 »
و رسول - صلّى اللّه عليه و سلّم - خبر داده است كه « ليس الغناء بكثرة العرض ، و لكن الغناء غنى القلب » . پارسى اين است كه توانگرى نيست به بسيارى مال « 17 » و لكن توانگرى ، توانگرى دل است . چه اگر تأمّل نكند به دم فريب ابليس رود خطر بود كه پيش از آنكه
هامش
( 1 ) . آيد .
( 2 ) . يابد .
( 3 ) . + ورا .
( 4 ) . ار .
( 5 ) . دل تو قوىّ گردد .
( 6 ) . « تر » ندارد .
( 7 ) . پنجاه هزار بايد ورزيدن تا دل تو قوىّ گردد .
( 8 ) . و چون آن پنجاه هزار شود دل تو قوىّ نشود .
( 9 ) . « دينار » ندارد + را .
( 10 ) . + هلاك شدن .
( 11 ) . به دم .
( 12 ) . چه يكى كسى را نگاه كند كه وى مثلا صد هزار درم دارد .
( 13 ) . از دل كسى كه هزار درم دارد .
( 14 ) . + قوله تعالى .
( 15 ) . + شما .
( 16 ) . سخت داشتن است .
( 17 ) . خواسته .