جز رنج تن نديدم و ندوه دل فزودن « 1 » * وز بهر طمع دنيا مر سفله را ستودن « 2 »
و يكى از بزرگان چنين گفته است كه اگر كسى ترا بپرسد « 3 » كه امّيد تو به مولى عزّ و جلّ « 4 » چگونه است ؟ تو چنين گويى كه قويّست . بايد كه چنين بودى و ليكن خطر است كه نيست ، چه اگر ترا سرمايهاى بود و آن سرمايه را به سفر فرستاده باشى و كسى ترا خبر دهد كه آن سرمايه را « 5 » دزدان بردند ، خداى عزّ و جلّ داند كه بر دل تو چند رنج است از انديشهء آن سرمايه . « 6 » پس پديد آمد كه دلبستگى « 7 » بدان « 8 » سرمايه بيش از آن است كه به مولى عزّ و جلّ . « 9 »
خوف و رجا اين است كه ياد كرده شد و مانند رجا ايمنى است و تمنّى كه « 10 » بنده در تمنّى و ايمنى افتاده بود « 11 » آن را امّيد [
a
49 ] پندارد . و علامت آنكس آن بود كه به طاعتها كاهل بود و چنين پندارد كه اين از بسيارى امّيد است و آن از آن است « 12 » كه نداند كه قوّت امّيد را « 13 » از كجا بايد جستن . قوّت امّيد را به حقّ روزى پذيرفته بايد جستن چه مولى عزّ و جلّ « 14 » مر همهء بندگان را روزى پذيرفته است ، چنانكه مىفرمايد قوله تعالى :
« وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها »
[ هود / 6 ] . هيچ « 15 » رونده نيست در روى « 16 » زمين الّا « 17 » روزى وى بر مولى عزّ و جلّ است . مرو را از جستن روزى باز نمىدارد با آنكه در قرآن فرمان روزى نيست . پس ببايد دانستن كه بسيارى امّيد بنده به رحمت مولى عزّ و جلّ « 18 » مر بنده را در طلب بهشت كاهلى نبايد « 19 » خاصّه كه « 20 » مولى عزّ و جلّ « 21 » مر مؤمنان را طلب كردن بهشت فرموده « 22 » چنانكه مىفرمايد : « 23 »
« وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ وَ سَعى لَها سَعْيَها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ »
« 24 » [ بنى اسرائيل / 19 ] . خبر داد كه هركه او « 25 » بهشت خواهد و بهشت را طلب كند و او گرويده « 26 » بود ما او « 27 » را بهشت دهيم .
هامش
( 1 ) . جز رنجگى نديدم و اندوه . . .
( 2 ) . به چون به طمع دنيا [ كذا ] . . .
( 3 ) . پرسد .
( 4 ) . تعالى .
( 5 ) . ترا .
( 6 ) . چه رنج رسد از آن انديشه .
( 7 ) . + تو .
( 8 ) . به آن .
( 9 ) . تعالى + نشان .
( 10 ) . آنكه .
( 11 ) . + و .
( 12 ) . بود .
( 13 ) . « را » ندارد .
( 14 ) . تعالى .
( 15 ) . تعالى .
( 16 ) . « روى » ندارد .
( 17 ) . مگر آنكه .
( 18 ) . تعالى .
( 19 ) . كاهل نيارد .
( 20 ) . + مؤمنان را .
( 21 ) . تعالى .
( 22 ) . + است .
( 23 ) . + قوله تعالى .
( 24 ) . + فاولئك كان سعيهم مشكورا .
( 25 ) . + است .
( 26 ) . وى مؤمن .
( 27 ) . وى .