بعضهم الجبر ، و اجمعوا انهم . . . - 252 الف -
گفتنى است كه اين عنوان در باب هشتم متن ما ، بر مبناى نسخهء اساس و ديگر نسخههاى مشابه ، به عنوانى فصلى است كه چهار صفحه بعد - در ص 452 متن چاپى ما - آمده است و باب مستقلى نيست . س 3 : ق : « مرورا » از همين نسخه تدارك شده س 4 : ق : و ليسوا محمولين س 5 : ق : بر آن فعل مكره و مجبر نيند س 11 : ق : « معانى » ندارد ، كافران را بدان جهان س 14 : ق : معصيت نتوانند كردن س 18 : ق : خلق الاختيار لنا س 22 - 21 : ق : مفوض بود خواهد س 26 : ق : و لكن مختار بندگان آن است س 28 - 27 : ق : فرود افتد
ص 452
عنوان : ق : اين عنوان ، چهار صفحه پيشتر در نسخهء قليچ على پاشا آمده است س 6 : ق : خصمان ما معتزليان چنين س 7 : ق : پس اين بر بنده جبر كردن س 9 : ق : گروهى مى چنين جواب دهند س 12 : ق : تفسير جبر چنين باشد و اين معنى صورت نگيرد ميان
ص 455
س 10 : ق : و بگريد كافر كفر را س 11 : ق : و بخواستش و آثر على ضده بگزيدش بر ضد وى . . . يعنى بر ايمان و كره الايمان و ابغضه و كاره بود س 12 :
ق : و دشمن داشتش ، و استقبحه ، و زشت داشتش ، و لم يرده ، و نخواستش ، و آثر عليه ضده س 13 : ق : . . . كفر را ، و الله تعالى خالق ذلك له س 21 : ق :
و جمله جواب اندر اين س 25 : ق : در ازل كه از تن بنده چه آيد س 28 :
ق : فعل قضا را
ص 460
س 2 : ق : سنت و جماعت معطلان كافرند . . . از معطلان بيزار . . . سوى معطلان س 6 : ق : « بر يكسو مشبهه ، ندارد س 7 : ق : « گروه » ندارد س 8 : ق :
سبيل شيطان س 9 : ق : معطلاناند س 22 : ق : قدريان و جبرياناند يكى بر راست و يكى بر چپ س 25 : ق : هر دو پشتاپشت س 27 : ق : اين نسخه پس از عبارت : « جبرى را گفتيم » يك برگ افتادگى دارد كه برابر برگ 128 اساس ما است
ص 463
س 20 : ق : ما را به چيزى قذف كردند س 14 : ق : اعتقاد ايشان بر ما اينك طريقت سنت و جماعت س 19 : ق : بمنه و كرمه ، و الله اعلم بالصواب .
تم كتاب الشرح ربع الاول بحول الله عز و جلّ و حسن تيسيره و الصلاة على رسوله محمد و آله خير البرية و ذلك فى شهر جمادى الاولى من شهور سنة اربع عشر و سبعمائة على يد اضعف الخلائق و افقرهم الى الله تعالى محمد بن الحاج حسن