الباب السابع و العشرون قولهم فى التوبة
« سئل جنيد بن محمد عن التوبة فقال هو نسيان ذنبك » . اما توبه به حقيقت رجوع است . يقال تاب و آب و اناب اذا رجع . و خبر است از پيغامبر عليه السلام كه چون از سفر بازآمدى دعا كردى و گفتى :
تائبون آئبون لربنا حامدون . حق لغت اين است كه ياد كرديم ، فاما در عرف و شريعت توبه رجوع است از معاصى و ذنوب . و خلق در توبه بر سه مقاماند : عاماند و خاص و خاص خاص .
توبهء عام رجوع است از معاصى به معنى استغفار به زفان و ندامت به دل و دليل بر اين كه استغفار توبه است . قول خدا است :
فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ
. و نيز گفت :
اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً
. و پيغامبر عليه السلام گفت : ما اصر من استغفر و لو عاد فى اليوم مائة مرة . و دليل بر آنكه ندامت بدل توبه است ، قول پيغامبر است عليه سلام الله : الندم توبة ، لكن ندامت بىاستغفار سود ندارد ؛ و استغفار [ 68 الف ] بىندامت سود ندارد .
اما توبهء خاص رجوع است از طاعات خويش به معنى تقصير ديدن بىندامت سود ندارد . و اما توبهء خاص رجوع است از طاعات