دانستن از راه تأويل است نه از عين ظاهر « 1 » آن چيزى كه مانده باشد « 1 » به خوردن آنكه بروز جمع كرده باشد و روز برو گذشته باشد تا خوردنى جسدانى را كه بروز « 2 » زمانى جمع كرده باشد اندر شب زمانى بخورد چون روزهء ظاهر دارد اندر ماه رمضان ، [ يعنى ] ظاهر خوردنى جسمانى كه بشريعت يافته باشد كه آن روز دين است اندر شب دين كه آن تأويل حقيقت است خوردنى باشد ، و چون روزهء نفسانى دارد بشناسد آن كس كه او ماه خدايست ، و شهر از شهرگى گرفتهاند و بدانچه هميگويد شهر رمضان بدان مر آن كس را هميخواهد كه سوى او خداى مشهور است و آن كس آنست كه قرآن اندرو فرستادهء خدايست و قرآن اندر آن كس فرو فرستاده است كه خلاف و شبهت از مثلهاى قرآن او تواند بيرون بردن و آن كس وصىّ ناطق است عليه السّلام نبينى كه خداى تعالى هميگويد قوله تعالى :
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ
« 3 » گفت ماه رمضان آنست كه فرو فرستادند اندرو قرآن را تا راه راست بنمايد « 4 » مردمان را و بيانها را از راه راست او جدا كند ، يعنى مشهور خداى آنست كه قرآن اندر ذات او فرود آمده تا راه راست بنمايد مردمان را و پوشيدهها را پيدا كند و جدا كند حق را از باطل ، پس گفت قوله تعالى :
فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ
« 5 » پس هركه بيابد از شما مرين ماه را پس روزه دارد ، يعنى هر كس كه اساس را بشناسد مرتبت او را پنهان دارد از دشمنان دين ، چنان كه گفت قوله تعالى :
وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ
« 6 »
هامش
( 1 - 1 ) كذا فى نخ .
( 2 ) نخ : افزوده : و .
( 3 ) سوره 2 آيه 181
( 4 ) نخ بيابد ، رجوع بسطر بعد .
( 5 ) سورهء 2 آيه 181 .
( 6 ) سوره 2 آيه 181 .