شده ، مجدّدا عود به زمين مىنمايد . » اهل هيچ مملكتى نگفتهاند كه ما در ولايت خودمان اعمّ از كوه و صحرا موضعى را ديديم كه از آنجا بخار متصاعد بشود و در بالاى ملك ما مجتمع شده ، شروع به باريدن بكند ، بلكه در مجموع ممالك اينطور مشاهده شده است كه به يك مرتبه ابرهاى غليظ تيره از اقصى بلاد عالم كوهكوه شروع به آمدن مىكند ، باران به قدر كفاف مىبارد و فورا از آن موضع مىگذرد و هوا صاف مىشود . در اينصورت ، ثابت خواهد شد كه از براى ابر منبع مخصوصى مىباشد كه از آن موضع حركت نموده ، در هوا جارى مىگردد .
آنچه به خاطر مىرسد ، اين است كه افلاك كروى است . از نقطهء قطب شمال الى نقطهء جنوب منقسم به چهار قسمت متساوى است . دو قسمت وسط مسير آفتاب و ساير كواكب سيّاره است . منطقة البروج از وسط قطب شمال و نقطهء مغرب مورّب كشيده شده و منتهى مىگردد به طور دايره به وسط دو نقطهء جنوب و مشرق ؛ و بروج دوازدهگانه در اين دايرهء منطقة البروج واقع است . چون به واسطهء انحراف منطقة البروج از نقطهء مشرق و مغرب به جهت شمس در اماكن ارضيه ، قرب و بعد حاصل مىشود ، لا جرم فصول چهارگانه در عالم ظاهر گرديده ، شبها و روزها امتداد و اقتصار حاصل مىنمايد . پس اين دو قسمت وسط در عرض سال مسير آفتاب مىباشد .
بحر محيط آنچه در تحت اين دو قسمت واقع است به جهت حرارت آفتاب هرگز منجمد نخواهد بود و هميشه موّاج است و لكن دو قسمت جنبين كه اتّصال به نقطهء قطب شمال و به نقطهء قطب جنوب دارد ، به واسطهء بعد از شمس به اعلى درجهء برودت است .
هادى المضلين ( در علم كلام ) ( فارسى ) — صفحة 306
مساهمون: ملا هادي السبزواري
ص٣٠٦