است ، حكما از طرف جنوب آمده است .
در ابتداى اين مطلب مذكور نموديم كه برودت هوا وقتىكه اشتداد حاصل نمود ، رطوبت را متكاثف و متصاعد مىنمايد . اين فقره جاى انكار ندارد هر چيزى كه به حدّ اشتداد رسيد ، همين كار را خواهد كرد . حرارت مفرط و برودت مفرط حكما مائيت را متصاعد خواهند نمود ؛ همچنانكه وقتىكه نمك زياد داخل آب نموده ، در ظرفى بگذارند ، صبح اطراف آن ظرف را كه از آب مخلوط به نمك مرتفع و خارج بود ، مشاهده مىنمايند كه جوهر نمك به خودى خود از آب متصاعد گرديده و در اطراف آن ظرف مجتمع و منجمد شده است ؛ و همين حالت را دارد شيرهء شكر وقتىكه زياد به قوام آيد ، به اطراف ظرف خودش متصاعد مىشود و متحجّر مىگردد .
بدانكه آفتاب در نهايت حرارت و ماه در كمال برودت مىباشد . هر قدر از رطوبات منجمدهء متراكمهء واقعه در قطب شمال و قطب جنوب را كه حرارت آفتاب در زمانىكه به آنها استيلا دارد ، متخلخل و متحرّك نموده ، در كرهء ارض متفرّق مىنمايد ؛ هرچه باقى بماند ، ماه در ايّامى كه مستولى به آنجاست ، مانع از متحرّكشدن مىشود و در جاى خودش منجمدا نگاه مىدارد .
به تجربه رسيده است در بهار وقتىكه ماه وارد بروج شماليه مىشود ، مادامى كه در آن بروج توقّف دارد ، بارندگى كم اتّفاق مىافتد ؛ و همچنين در زمستان ايّامى كه ماه در بروج جنوبى است ، خاصّه در قوس و جدى وقتىكه وارد مىشود ، برف كمتر مىبارد ؛ به جهت اينكه مانع مىشود از حركت نمودن مادّه ابر . هرگاه ماه نبود ، هميشه در زمستان و در بهار لا ينقطع ابر در آسمان ظاهر بود
هادى المضلين ( در علم كلام ) ( فارسى ) — صفحة 309
مساهمون: ملا هادي السبزواري
ص٣٠٩