پس محقّق مىگردد كه كوثر عبارت از كرهء ماه است . ولايت آل محمّد - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - موجب وصول به اوست ؛ و « كوثر » در لغت به معنى عطاكنندهء بسيار است . عطاى ماه در مركز خودش به قدرى است كه حال به خارج مركز خودش سرايت كرده است . اغلب منافع ارض از اثر وجود ماه است . لهذا اطلاق كوثر به او صدق مىآيد . اسامى عديده در شىء واحد جايز است .
و همچنين اوعيهء ثلاثه - كه عبارت از زمان و دهر و سرمد مىباشد - هريك از اينها اختصاص به محلّ مخصوص دارد .
زمان عبارت از وقت و ساعتى است كه مقترن به احد ازمنهء ثلاثه باشد در ظرف ليل و نهار ؛ و موضع زمان از سطح كرهء ارض است الى تحت فلك قمر كه منتهى اليه نقطهء ظلّ ارض به آنجا قرار گرفته ؛ و تكوين ليل و نهار از احداث ظلّ ارض ظاهر شده است .
دهر عبارت از ساعتى است كه مقترن به ازمنهء ثلاثه است بدون وقوع در ظرف ليل و نهار ؛ و موضع دهر از كرهء ماه است الى تحت كرهء آفتاب .
و سرمد عبارت از وقتى است كه مطلقا اقتران به ازمنهء ثلاثه ندارد و هميشه حال محض است ؛ ماضى و مستقبل را در او راه نيست ؛ و موضع آن از كرهء آفتاب است به طرف فوق كه انتها به جهت آن مظنون نخواهد شد .
و همچنين ازل عبارت از ابتدايى است كه هرگز مبتدى به امرى نبوده است ؛ و ابد انتهايى است كه هرگز منتهى به جايى نشود ؛ و بعبارة اخرى : « ازل » بدوى است بلا ابتدا و « ابد » ختمى است بلا انتها . نظامى مىفرمايد :
اى به ازل بوده و نابوده ما * وى به ابد بوده و فرسوده ما