از آنها از اين معنى سرباز زده « لا حكم إلّا للّه » گفته ، از لشكر ظفر اثر خارج شده و به خوارج موسوم گرديدند .
چون معاويه به خلافت نشست ، دوستان آل محمّد را مقتول نمود و يك مرتبه ترك صورت ظاهر اسلام داد و به نهج سلاطين كفر ، سير و سلوك مىنمود .
در كتاب حيوة الحيوان مكتوب است : « لمّا بايع معاوية لابنه يزيد ، قال مروان :
سنّة أبى بكر و عمر . فقال عبد الرحمن بن أبى بكر : سنّة هرقل و قيصر ؛ فقال له مروان : أنت الذى أنزل اللّه فيك
وَ الَّذِي قالَ لِوالِدَيْهِ أُفٍّ لَكُما
فبلغ ذلك عايشة ؛ فقالت : كذب و اللّه [ ما هو به ] و لكن رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - لعن أبا مروان و مروان فى صلبه . » [ 123 ]
در سورهء لقمان در حقّ خلفاى بنى اميّه مىفرمايد :
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدىً وَ لا كِتابٍ مُنِيرٍ وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما وَجَدْنا عَلَيْهِ آباءَنا أَ وَ لَوْ كانَ الشَّيْطانُ يَدْعُوهُمْ إِلى عَذابِ السَّعِيرِ
و معنى
وَ مِنَ النَّاسِ
يعنى از مردمان بيگانه و اجنبى كه اهليت ندارند ؛ و معنى
يُجادِلُ فِي اللَّهِ
چنانچه سابقا نگارش يافت « يجادل » مضارع « جدل » است . جدل در لغت به معنى گفتگوى سخت است و « جديل » به معنى افسار و ريسمان تابيده شده از چرم و يا از مو كه نهايت سختى را دارد ؛ يعنى شخصى هست بيگانه ؛ خلافت خداى تعالى را به گفتگوى سخت ادّعا مىكند و خلافت را به خود مىبندد با افسار و ريسمانى كه از چرم تابيده باشند كه به آسانى آن ريسمان گسيخته نگردد .
منظور از اين لفظ آن است كه از فرط سماجت و ابرام و تفنين و تدليس ،