اگرچه در معنى تحت اللفظ اين آيه
يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ
و متمّم آيه را كه به صيغهء مضارع بيان فرموده است ، اشاره به اين مطلب مىباشد كه بعد از اين امر در استقبال وقوع مىيابد . معنى بعد از رحلت پيغمبر - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - را از فحواى كلام بايد استنباط و استدراك نمود . چون فرموده است :
يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ
ناچار « يريدون أن يتحاكموا إلى الطّاغوت من بعدك » وقوع خواهد يافت .
اين نكته را اشخاصىكه در علم معانى و بيان مهارت دارند فورا ملتفت مىشوند . اشخاصىكه جبت و طاغوت را اسم دو بت بزرگ مىدانند كه از طلا ساخته بودند و در جاى چشم آنها بالفرض دو ياقوت نصب شده بود كه خراج مصر و شام با قيمت آنها برابرى نمىكرد ، غفلت از اين معنى نمودهاند كه جماعت بتپرست اصنام را مسجود و معبود و واسطهء ميان خودشان با ذات واجب الوجود دانستهاند ، نه آن است كه آنها را مستقلّا مؤثّر در وجود بدانند و هرگز مسجود خود را موسوم نخواهند نمود به اسمى كه تصريح در قدح و ذمّ آنها بنمايد . معنى لغوى جبت و طاغوت را از روى قاموس اللغة در اوراق سابق نوشتيم . در اينصورت مسلّما هيچ بتى موسوم به اين دو اسم نبوده است . بر فرض اينكه در عهد قديم چنين چيزى بوده است ، حضرت رسول - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - كسر اصنام نمود و همه را درهم شكست و بتى باقى نگذاشت كه اصحاب آن حضرت بعد از آنجناب بتپرست بشوند .
از اين گذشته ، محاكمه نزد جماد هيچكس نبرده است . محاكمات و مخاصمات را به حضور بتى مىبرند كه جانى داشته باشد . در اينصورت ، بايد