أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُباً
يعنى نفس ناطقهء موسى با نفس مطمئنّهء آن حضرت كه او را به منزلهء جوان رفيقى است كه همراهى با او داشته باشد ، در عالم خاصّه و مراقبه شايق رسيدن به عالم اكبر عقلانيه كه در كمون او منطوى و مضمر بود شده ، گفت كه از براى ما شگفت و عجب نخواهد بود تا اينكه برسيم به مجمع البحرين عالم واجب الوجود و ممكن الوجود و بگذاريم صورت نفسانيت ظاهر خودمان را كه مانع از وصول به مدارج عقليه است . در لغت « حقب » به معنى بازداشتن است ؛ يعنى اينصورت ما را مانع از وصول به آن مقام شده است . قبل حصول موت - كه كاسر اينصورت خواهد بود - سير وادى « موتوا قبل أن تموتوا » [ 95 ] نموده ، اينصورت و علايق را از خود دور كنيم و برانيم و به مقام عقلانيت عروج نماييم و به مشاهدهء انوار عقليه فايز شويم .
فَلَمَّا بَلَغا مَجْمَعَ بَيْنِهِما نَسِيا حُوتَهُما فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَباً
. پس زمانىكه رسيدند ، موسى با شخص حقيقت خود به مقامى كه محلّ اجتماع صورت ظاهر جسمانيت بود با معنى باطن روحانيت ، در آنوقت بيهوش و مبهوت شد .
مشاورت و ملزومات اين جهانى را فراموش و متروك نمود . در لغت عرب « حوت » - به تحريك - به معنى مشاورت و گفتگوى در شور است .
ما حصل معنى اين خواهد بود كه : آن دو نفر - يعنى موسى با شخص حقيقت خودش - مشاورت و گفتگو ، و قيود و علايق اينجهانى را از خود سلب نموده ، در بحر عالم جسمانيت رهانيدند و خودشان مطلقا و مجرّدا توجّه به عالم معنى فرمودند :
فَلَمَّا جاوَزا قالَ لِفَتاهُ آتِنا غَداءَنا لَقَدْ لَقِينا مِنْ سَفَرِنا هذا نَصَباً
پس زمانىكه موسى و آن جوان رفيق از مقام عالم صورت و جسمانيت تجاوز