فيوضات الهيه راه به عالم امكان نداشت .
و اگر عقل معاش نبود ، تعدّد در نفوس و كثرت در موجودات نبود . زيرا كه عقل معاش امركنندهء خلايق است به توالد و تناسل و هم عقل معاش الهامكنندهء نفوس خلايق است به مصالح و مضارّى كه در عالم امكان وقوع مىيابد و محافظت مىفرمايد آنها را از مهالك و مخاطر ؛ و شاهد بر آدميان و عالميان است كه آنى غفلت از براى او نيست ؛ و اوست مربّى عالم امكان ؛ و اوست خليفة اللّه در ارض وجود هر ذى وجود ؛ و اوست نقشبند صنع صورت : « خلق اللّه آدم على صورته » و اوست ربط دهندهء ما بين صورت و معنى ؛ و اوست معطى بلا سؤال .
از توست فتاده در خلايق همه شور * در پيش تو درويش و توانگر همه عور
اى با همه در حديث و گوشِ همه كَر * وى با همه در حضور و چشمِ همه كور
عقل خلق را به خالق دعوت مىكند و نكتهء توحيد را در خواطر القا مىفرمايد و قرآن را قبل از نزول مىداند ، چنانچه در اين آيه تصريح اين مطلب نموده است كه مىفرمايد :
وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً
.
در اخبار وارد است كه آيات قرآن را جبرئيل - كه او را روح الأمين ناميدهاند .
زيرا كه از طبيعت عنصر خلق شده است و به اينجهت ايمن است از زوال و فنا - به حضرت رسول - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - نازل مىنمود و حال اينكه نور