شبهه شانزدهم [ راجع به حديث ان الميت ليعذب . . . ]
در آن است كه اهل خلاف متمسك بروايتى كه از آن حضرت مرويست كه « ان الميت ليعذب ببكاء اهله » گرديدهاند و بروايت ديگر كه « ان الميت يعذب في قبره بالنياحة » و مغيرة بن شعبه از آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله روايت مىكند كه « من ينح عليه فانه يعذب بما يناح عليه » .
وجه شبهه ايشان آن است كه ظاهر اين اخبار را دلالت است بر اينكه ميت معذب ميگردد بكرده غير و اين ظلم است و نسبت ظلم بر حق تعالى قبيح است و بر انبيا مانند اين روا نيست .
جواب آن است كه اين خبر صحيح نيست ، چه مضمون آن معارض كريمه
« وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى »
است و باز در سند اين خبر طعن از ارباب حديث واقع است ، و اگر فرض صحت آن خبر نمائيم بنابر آنكه معارض قرآن است ، حاجت بتأويل دارد و اين به چندين وجه است .
وجه اول
آنست كه مراد ازين آن باشد كه هرگاه كسى وصيت نمايد در اينكه نوحه از براى او بجاى آورند پس مردمان او به وصيت او عمل نمايند ، فلا جرم ميت معذب به وصيت خود خواهد بود ، و چون در جاهليت امر بر بكاء و نوحه مينمودند و درين باب وصيت بجاى مىآوردند پس آن حضرت ردّ كرده ايشان نمود .
و اما آنكه ايشان را مبالغه درين باب بود چنانست كه طرفة بن معبد گفته است :
شعر
فان مت فانعينى بما انا اهله * و شقى علىّ الجيب يا ابنة معبد
وجه دوم
آن است كه عربان بر مردگان خويش گريه ميكردند و در آن اثناء