طريق إلى إحصاء عددها . » ( بداية الحكمة ، مرحله 12 ، فصل 11 ) ، مصنّف نيز در بحث مربوط به كيفيت صدور كثرت از واحد اين مطلب را يادآور شده و گفته است : « و بدان كه قول به تعيين عدد عشره در عقول مجرده مجزوم به حكما نيست . »
ص 181 س 1 : ابى يزيد .
ابو يزيد طيفور بن عيسى بن سروشان بسطامى ، از اكابر عرفا است . گويند :
اول كسى است كه از فناء فى اللّه و بقاء باللّه ، سخن گفته است ، عرفا او را از اصحاب « سكر » مىنامند ، يعنى در حال جذبه و بىخودى شطحياتى گفته است .
وى اعظم عمر خود را در شهر بسطام واقع در شمال شرقى ايران ، كه زادگاه او بود ، گذرانيد و به سال 234 يا 261 هجرى در همانجا بدرود حيات گفت . ( تاريخ فلسفه اسلامى ، ص 258 ، آشنايى با علوم اسلامى ، كلام - عرفان ، ص 100 )
ص 191 س 14 : و معنى خارج و ذهن نيز معلوم شد .
واژه ذهن در كلمات فلاسفه در معانى مختلف به كار رفته است 1 - استعداد كامل نفس براى ادراك علوم و معارف ، 2 - قواى ادراكى نفس 3 - خود نفس ، صور علمى و ادراكات . ( ر . ك به التعريفات سيّد شريف گرگانى ، باب ذال ، اسفار ، ج 3 ، ص 515 ، شرح منظومه ، مبحث وجود ذهنى ، اصول فلسفه ، ج 2 ، ص 29 ) در هر حال مقصود از وجود ذهنى همان صور علمى است به اعتبار مقايسه آنها با موجودات خارجى ، ولى اگر مقايسه مزبور اعتبار نشود صور علمى ، خود از حقايق عينى و خارجى مىباشند . در اين باره به مبحث وجود ذهنى بداية الحكمة و نهاية الحكمة رجوع شود .
ص 119 س 20 : بلكه معنى وجود كه در زيد موجود است . . .
در اينكه مفهوم وجود از معقولات اوليه و مفاهيم ماهويه ، مانند مفهوم جسم و
گوهر مراد ( فارسى ) — صفحة 709
مساهمون: عبد الرزاق اللاهيجي
ص٧٠٩