در تفسير
نَكَصَ عَلى عَقِبَيْهِ
2 كه در سورهء انفال است وارد شده كه چون در جنگ بدر حضرت جبرئيل را ديد كه با ملائكه نازل شدند ، فرار كرد گفت به كفار
إِنِّي أَرى ما لا تَرَوْنَ
. 3 جبرئيل ( ع ) بر او حمله كرد ، خود را به دريا انداخت . راوى به صادق ( ع ) عرض كرد كه ترسيد او را بكشد ؟ فرمود نه و لكن ضربتى به او مىزد كه شين و زشتى او تا قيامت مىماند . بارى بعضى بر آنند كه شيطان مشتق از شاط يشيط است كه يكى از معانى او هلاكت و سوختن است . شاط فلان اى هلك و الشّيء احترق و بعضى گويند كه از شطن يشطن است كه يكى از معانى او دورى و بعد و خباثت است . بئر شطون اى بعيدة القعر و نيّة شطون اى بعيدة ، فلان شاطن و شيطان خبيث أو عات متمرّد من انس او جنّ او دابّة . و از اخبار همين معنى ظاهر است چنانچه ديدى .
دويم بيان حسن اين كلمه در اول هر كارى . در نحل فرموده
فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ
. 4 در مؤمنون فرمود
وَ قُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزاتِ الشَّياطِينِ
وَ أَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ
. 5 در اعراف فرمود
وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
. 6 و در حم سجده قريب به اين مذكور است . 7 و در آل عمران فرمود از زبان والدهء مريم
وَ إِنِّي سَمَّيْتُها مَرْيَمَ وَ إِنِّي أُعِيذُها بِكَ وَ ذُرِّيَّتَها مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ
. 8 حضرت باقر ( ع ) فرمود اوّل هر كتابى كه از آسمان نازل شد
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
بود ، پس زمانى كه او را قرائت كردى پس باكى نيست ترا كه استعاذه نگوئى پس وقتى كه او را قرائت كردى ( سترتك فيما بين السّماء و الارض ) : ساتر مىشود تو را در آنچه ميان آسمان و زمين است . 9 و ظاهر اين حديث آن است كه هر جا بسم اللّه گفته شود استعاذه گفته مىشود ، و چون به آيات و ادعيه رجوع كنى اين مطلب را در نهايت ظهور بينى اگر چه خبير بصير را آنچه گفتيم كافى است با آن كه برهان عقلى او نيز ان شاء اللّه بيايد .
سوّم آن كه در آيات بسيارى ، گذشته از اخبار ، هر جهل و نادانى و هر عمل زشت و نافرمانى را نسبت به شيطان داده ، چنانچه هر خير را نسبت به خدا و اولياى خدا داده .
مثل
وَ إِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطانُ فَلا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرى
10 ( انعام ) و مثل
فَأَنْساهُ الشَّيْطانُ ذِكْرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِي السِّجْنِ بِضْعَ سِنِينَ
11 .
وَ جاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطانُ بَيْنِي وَ بَيْنَ إِخْوَتِي
12 ( يوسف ) و مثل
فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَ ما أَنْسانِيهُ إِلَّا الشَّيْطانُ أَنْ أَذْكُرَهُ
13 ( كهف ) و مثل
قالَ هذا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ
14 ( قصص ) و مثل
الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ وَ اللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلًا
15 ( بقرة ) و مثل
فَقاتِلُوا أَوْلِياءَ الشَّيْطانِ
16