الحقّ معه كيف دار » .
لفظ « قال » اول از ابن ابى الحديد است ، و ضمير هو راجع به سيد رضى رحمه اللّه مىشود ، يعنى سيد رضى گفته است : الأصل كه اشاره است به سوى كلام امير المؤمنين عليه السّلام كه فرموده است كه : من يعسوب دينم يعسوب در اصل به معنى پادشاه زنبور عسل است ، پس آن حضرت فرموده است كه : من يعسوب دينم ، به اين معنى كه دين تابع من است و كسى كه پيروى من نكند گويا از اهل دين نيست ، و مال يعسوب و متبوع فجار است .
و به اين معنى اشاره كرده است سيد جليل به قول خود كه : و معنى ذلك يعنى معنى اين كلام اين است كه مؤمنان پيروى من مىكنند و فجار پيروى مال همچنان كه زنبور عسل پيروى يعسوبشان كه رئيس آنها است مىكنند .
لفظ « الشرح » كلام ابن ابى الحديد است و مىگويد كه : اين كلمه [ كه ] عبارت از يعسوب باشد ، رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به دو لفظ مختلف گفته است يك بار فرموده است كه : « انت يعسوب الدين » و يك بار فرموده است كه : « انت يعسوب المؤمنين » و هر دو به يك معنى رجوع مىكنند ، گويا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله گردانيده است امير المؤمنين عليه السّلام را رئيس مؤمنان و سيد ايشان ، و اين اشاره به روايت « انت يعسوب المؤمنين » است و يا گردانيده است دين را كه مانع او مىشود و پيروى اثر او مىكند هر جا كه رود همچنان كه تابع مىشود زنبور عسل رئيس خودشان را ، و اين اشاره به روايت يعسوب الدين است .
و تفاوت اين دو عبارت به حسب لفظ و ظاهر است و مآل هر دو يكى است همچنان كه ابن ابى الحديد گفته است ، چه هرگاه دين تابع او باشد شخص
هامش
به لفظ مذكر ( يتبع ) ذكر شده است .