و حمل اين دو روايت بر استمرار ارتداد بعد از حدوث آن اگر چه بعد از زمان طويل باشد در نهايت بعد است ، و با اين بعد روايت اخيره آن را احتمال را رفع مىكند « 1 » .
و اين سه روايت دفع احتمال اول و احتمال اصحاب جمل به تنهايى يا منضم به غير آن مىكنند .
[ اعتماد اهل سنت بر حديث كاذبان ]
و از جمله امورى كه دلالت بر اعتماد اهل سنت بر حديث دروغگويان و آن را صحيح نام كردن دارد آن است كه سيد جليل سيد مصطفى در حاشيهء « كتاب رجال » گفته است كه :
[ جعل حديث به نفع ابن ملجم ]
نقل كرده است شيخ عبد الحميد بن ابى الحديد در « شرح نهج البلاغه » « 2 » اينكه : معاويه به سمرة بن جندب صد هزار درهم داد تا روايت كند كه اين آيه در شأن على عليه السّلام نازل شده است :
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يُشْهِدُ اللَّهَ عَلى ما فِي قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ * وَ إِذا تَوَلَّى سَعى فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها
هامش
( 1 ) . در حاشيهء نسخه چنين آمده است :
وجه دفع مناسب نبودن حكم به استمرار ارتداد بعد از حضرت كردن نسبت به جماعتى كه بعد از نسبت به آن مهلت نيافتند و همچنين نسبت به جماعتى كه بعد از رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به سالها بهم رسيدند .
( 2 ) . شرح نهج البلاغة 4 / 73 .