من يقول ما قال عمر ، و منهم من يقول غير ذلك .
فلمّا اكثروا اللفظ « 1 » و الاختلاف قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله : « قوموا عنى » .
قال : فكان ابن عباس يقول : الرزية كل الرزية ما حال بين رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و بين أن يكتب لهم ذلك الكتاب لاخلافهم و لفظهم « 2 » ، و قال : « قوموا عنى و لا ينبغى عندي التنازع » .
فخرج ابن عباس و هو يقول : الرزية ما حال بين رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و بين كتابه و قال ابن عباس : يوم خميس و ما يوم خميس ! زاد فى « ر » [ أى رواية ] « 3 » : بكى حتى بل دمعه الحصا .
قلت : يا بن عباس ! ما يوم خميس ؟ قال : اشتد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله وجعه و قال : « ايتونى بكتف اكتب لكم كتابا لن تضلوا بعده ابدا » فتنازعوا و لا ينبغى عند نبى التنازع فقالوا : ما شأنه هجر « 4 » ! استفهموه فذهبوا يردون « 5 » عليه .
فقال : « ذرونى دعونى فالذى انا فيه خير مما يدعوننى اليه » ، فامرهم و أوصاهم بثلاث و قالوا « 6 » : « اخرجوا المشركين من جزيرة العرب و اجيزوا الوفد « 7 » بنحو ما كنت اجيزهم » ، و سكت « 8 » عن الثالثة أو قالها فنسيتها « 9 » .
هامش
( 1 ) . در بعضى از نقلها : اللغو .
( 2 ) . در بعضى از نقلها : و لفطهم .
( 3 ) . اضافه جهت واضح شدن معناى رمز افزوده شد .
( 4 ) . در بعضى از نقلها : أهجر .
( 5 ) . در بعضى از نقلها : يعيدون .
( 6 ) . كذا ، ظاهرا : قال .
( 7 ) . در نسخهء خطى : الوقد .
( 8 ) . در بعضى از نقلها : سئل .
( 9 ) . نيز بنگريد : شرح نهج البلاغة 2 / 55 و 6 / 51 ، الملل و النحل 1 / 92 ، المسند حميدى