فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا
« 1 » و آخر اين نيست كه
« إِلى طائِفَةٍ مِنْهُمْ »
گفته به واسطهء آنكه بعضى از ايشان كسى بود كه از نفاق توبه كرده و پشيمان شد از تخلف يا تخلف كردن را عذر درستى گفت .
و بعضى گفتهاند كه : جمعى كه تخلف كرده بودند همه منافق نبودهاند پس اراده كرده است به طايفه منافقين ايشان را « 2 » . انتهى « 3 » .
[ ردّ صاحب كشاف ]
و از جمله غرايب است استدلال كردن صاحب « كشاف » در سورهء فتح بر بودن ابو بكر داعى به آيهء سورهء توبه
فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا
« 4 » با آنكه در تفسير آيهء سورهء توبه در وجه ذكر طائفه سه احتمال ذكر كرده است ، و نقل كردهام كه بنابر هيچ احتمال استدلال صورت ندارد اين جواب .
به تقدير تسليم آنچه گفته است كه مخلفين از اعراب با آنان كه اللّه تعالى در شأن ايشان گفته است :
فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقاتِلُوا مَعِيَ عَدُوًّا
« 5 » و اين ممنوع است .
و سيد مرتضى رحمه اللّه تصريح كرده است به مخالفت و بيان آن كرده است نبودن نزول آيهء سورهء توبه در تبوك سنهء تسع از هجرت بودن و نزول به فتح در
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) : 83 .
( 2 ) . سفينة النجاة : 143 .
( 3 ) . دربارهء اين توجيهات سخيفه بنگريد به : تفسير القرطبى 8 / 217 ذيل آيهء مباركه .
( 4 ) . توبه ( 9 ) : 83 .
( 5 ) . توبه ( 9 ) : 83 .